بررسي چگونگي ارتباط امام رضا (عليه السلام) با اصحاب در كوفه، بغداد و قم

كوفه، بغداد و قم از نقاط حساس شيعه‌نشين جهان اسلام بود. به سبب نقش سياسي اين سه شهر، امام رضا(ع) بايد برنامه‌اي براي ارشاد و هدايت و تمدن‌سازي اين مراكز مهم در نظر مي‌گرفتند تا بتوانند كاروان بشريت را به سوي توحيد و تداوم مدنيت اسلامي، رهنمون باشند. از طرفي فاصله محل استقرار امام با اين مراكز زياد است و امكان ارتباط حضوري امام وجود ندارد. با اين فرضيه، پژوهش حاضر، در‌صدد است تا به اين پرسش پاسخ دهد كه با توجه به استقرار امام رضا در مدينه و خراسان، چگونه ايشان با اصحاب خود در ساير نقاط جغرافيايي چون كوفه، بغداد و قم در ارتباط بوده‌اند؟ بر اساس يافته‌هاي اين مقاله، امام با وجود همه تنگناها و فشارها و خشونت‌‌هاي اعمال شده از سوي حاكمان وقت، با گزينش شخصيت‌هاي برجسته اين مراكز همچون صفوان بن‌يحيي، يونس بن‌عبدالرحمن، و محمد بن‌ابي‌‌‌‌‌‌عمير تشكيلات منسجم و سري شكل داده كه از آن با عنوان سازمان وكالت امام ياد مي‌شود و از طريق اين سازمان، شبكه ارتباطي گسترده‌اي را در درون هر يك از اين مراكز ايجاد نموده كه اين شبكه‌هاي ارتباطي حتي در درون دربار و حكومت وقت نيز نفوذ داشته و كليه جريانات جامعه را به نفع شيعيان جهت‌دهي مي‌كند.