بررسي واكنش شاعران مكتب بازگشت به پديده جنگ ايران و روس

وقوع جنگ ايران و روس ، شعر عصر قاجار را به تجربه اي جديد در ورود به مسائل اجتماعي- سياسي و واكنش به حوادث مهم عصر واداشت. اين جنگ­هاي خونين و طولاني كه در نيمه اول قرن سيزدهم هجري روي داد، برخي از شاعران اين دوره را كه در چارچوب مكتب «بازگشت ادبي» فعاليت مي­كردند، به واكنش واداشت. بررسي اين واكنش­ها، به دسته­بندي دو گروه از شاعران بزرگ اين عهد انجاميد: 1. شاعران «جامعه­گرا»، همچون ميرزا ابوالقاسم قائم­مقام و نشاط اصفهاني كه علاوه­بر شاعري، از سياستمداران بزرگ ايران نيز بوده و با نگاه تحليلي به پديده جنگ نگريسته­اند؛ همچنين شاعراني چون صباي كاشاني، مجمر اصفهاني، خاوري شيرازي و عبدالرزاق­بيك دنبلي كه گرچه قصايد زيادي در مدح شاه و شاهزادگان قاجار سروده­اند، به وقايع جنگ و مسائل جاري كشور نيز بي­توجه نبوده­اند؛ 2. شاعران «غيرجامعه­گرا» همچون سحاب اصفهاني و وصال شيرازي كه در فضاي ملتهب كشور، صرفاً كارشان ترتيب چند لفظ و به­هم­بافتن چند مصراع در مدح كسان بود. نگارنده در اين جستار مي­كوشد تا با مطالعه آثار و ديوان­هاي شعراي مكتب بازگشت، واكنش ­آنها را به جنگ ايران و روس بكاود و بازتاب اين واقعه بزرگ را در اشعارشان بررسي كند.