تحليلي بر مفهوم سوبژكتيويسم

سوبژكتيويسم از آموزه هاي بنيادين فلسفه جديد است. در فلسفه جديد جايگاه سوژه، در منظومه معرفت بشري رنگ و بوي ديگري به خود مي گيرد تا جايي كه مي توان رخداد سرنوشت سازي را كه فلسفه جديد با آن آغاز مي شود، پيدايش مفهوم سوژه دانست. سوژه در برخي نگرش هاي فلسفي جديد، نه تنها همچون معياري براي معرفت به شمار مي آيد، بلكه شان هستي بخشي نيز پيدا مي كند. سوژه است كه به غير خود تعين مي بخشد و موجوديت غير سوژه مبتني بر ابژه بودن آن براي سوژه مي گردد. ديگر وجود مستقلي در مقابل سوژه مطرح نيست و همه موجودات، حتي خداوند نيز قائم به سوژه هستند. با وجود اين، در آثار فلسفي، مانند بسياري از اصطلاحات ديگر، تعريف واحدي از سوبژكتيويسم ديده نمي شود. اين اصطلاح داراي ابهام زيادي است. در آثار گوناگون به تناسب، تعريف هاي مختلف و گاه متناقضي ارائه مي شود. از طرفي برخي تعريف ها، سوبژكتيويسم را با تعريفي خاص به حوزه معرفت شناسي محدود مي كنند؛ در حالي كه قلمروهاي ديگري مانند اخلاق و زيبايي شناسي در ديگر تعريف ها لحاظ مي شود. در مواردي يك نظام فلسفي از سوي برخي شارحان آن، سوبژكتيويستي و از سوي برخي ديگر ابژكتيويستي به شمار مي آيد. برخي از كاربردهاي اين اصطلاح با تعريف هاي رايج تفاوتي بنيادين دارند. اين ابهام ممكن است برخي اشتباهات را در پژوهش درباره فلسفه جديد موجب شود. اين نوشتار به دنبال آن است تا گامي هرچند ناچيز در مسير روشن شدن اين اصطلاح بر دارد.