تبيين مفهوم سلامت معنوي در جامعه ايراني: تحليل مفهوم تكاملي و مرور روايتي

زمينه و هدف: سلامتي مفهومي كل‌نگر بوده كه دربرگيرنده ابعاد جسمي، اجتماعي، فرهنگي، عاطفي، معنوي، روحي، عرفاني، باطني، ارتباطي و شناختي است. از ابعاد يادشده، سلامت معنوي مفهومي است كه كم‌تر درك شده و چالش‌هاي بيشتري در مورد آن وجود دارد. هدف مطالعه حاضر تبيين مفهوم سلامت معنوي است.روش: در اين مطالعه چندروشي از روش مرور روايتي با جستجوي سه مرحله‌اي در پايگاه اطلاعاتي جهاد دانشگاهي تا ابتداي آذرماه 1394 درباره موضوعات مذهب، معنويت، سلامت معنوي، اعتقادات مذهبي و تأثير سلامت معنوي بر سلامت جسم و روان استفاده شد. همچنين به منظور ارائه مدل مفهومي سلامت معنوي از روش تحليل مفهوم تكاملي راجرز استفاده گرديد.ملاحظات اخلاقي: قواعد اخلاقي از جمله صداقت و امانت‌داري در تحليل و گزارش متون جستجوشده رعايت گرديد.يافته‌ها: از 3136 مقاله حاصل از جستجوي مرحله اول، 16 مقاله مورد بررسي قرار گرفت كه در مجموع سه مضمون كلي مفهوم سلامت معنوي و ابعاد آن، ارتباط سلامت معنوي با ديگر ابعاد سلامت و مدل مفهومي سلامت معنوي استخراج شد.بحث و نتيجه‌گيري: اگرچه نتايج اين مطالعه تعريف اوليه از مفهوم سلامت معنوي و ابعاد آن را ارائه نمود، سلامت معنوي و زيرمجموعه‌هاي آن مفاهيمي مبهم بوده كه ضرورت تحليل و بررسي بيشتر آن به منظور تفكيك و جداساختن آن‌ها وجود دارد. شناسايي و تعريف واضح و دقيق سلامت معنوي با اثرات مشخص‌شده آن و اعتقادات گسترده مردم به آن مي‌تواند به صورت مؤثر به عنوان راهبرد مناسبي براي تأثير بيشتر درمان‌ها و حتي درمان‌هاي غير دارويي مورد استفاده قرار گيرد.