دوران قاجاريه، عصر طلايي پزشكان غرب مثل «دكتر يوهان لوييز شليمر» در ايران

دكتر يوهان لوييس شليمر از چهره‌هاي مطرح و تأثيرگذار پزشكي نوين دوره پادشاهي ناصرالدين‌شاه قاجار بود. سال‌هاست كه ايرانيان او را مي‌شناسند و با ديدگاه‌هاي وي پيرامون پزشكي آشنايي دارند. او كه متولد سال 1818 رتردام هلند بود، تحصيلات پزشكي خود را در دانشگاه معروف ليدن به پايان رسانيد. آنگاه جذب زندگي و طبابت در ايران شد و پس از حدود دو سال پرداختن به تحقيق و پزشكي در سوريه و عراق راهي گيلان گرديد، ليكن سرانجام مغناطيس تهران و دارالفنون اين پزشك هلندي را به تهران كشانيد.دكتر شليمر در تهران به پزشكي و تدريس در دارالفنون و تحقيق و تأليف پرداخت و صاحب زن و فرزند گرديد و در همين شهر درگذشت (1876 مطابق 1293 ق.) و به خاك سپرده شد.مطالعه آثار پزشكي وي بيانگر اهميت كارهايي مي‌باشد كه او انجام داده و نشانگر بزرگي و ژرف‌نگري‌اش در تحقيق و تفحص است. دكتر شليمر صاحب تأليفات متعدد است، ليكن مهم‌ترين و معروف‌ترين اثر پزشكي وي كتابي است به نام «Terminologie Medico Pharmaceutique et Anthropologique Française Persane» كه در سال 1874 (1291 ق.) تأليف گرديده است. اين اثر در حقيقت نخستين تلاش براي ترويج فرهنگ اصطلاحات پزشكي سنتي ايران با واژگان نوين پزشكي غرب به شمار مي‌رود. او با ميرزاعلي‌اكبرخان نفيسي نيز يك فرهنگ پزشكي (لغت‌نامه پزشكي) به فارسي تأليف نموده كه تحت عنوان فرهنگ شليمر شهرت پيدا كرده است.واژگان پزشكي فارسي معاصر ايران مديون دكتر يوهان شليمر است. او در جاي‌جاي آثار پزشكي خود كوشيده است كه براي بيان يك مفهوم دو واژه با دو سياق متفاوت: يكي عمومي و از زبان روزمره مردم و ديگري به صورت علمي و تخصصي ارائه شود. در مجموع به كاربردن واژگان روزمره مانند دست، شانه، سنگ و پريدن، در كنار يا به جاي كلمات فخيم و رسمي (مانند بثورات جفن، يعني تاول‌ها و جوش‌هاي چركي پلك چشم) كه پيش از آن در متون علمي به كار مي‌رفته است، بيانگر نوعي ساده‌نويسي ويژه وي مي‌باشد. از آن گذشته او به عنوان يكي از اعضاي حفظ‌الصحه نخستين كسي است كه اصطلاح «بهداشت عمومي» (حفظ‌الصحه) را در زبان فاسي وارد ساخته است.