ارزيابي تحمل به شوري تعدادي از ژنوتيپ هاي برنج تحت شرايط غرب استان گيلان (آستارا)

به منظور بررسي و مقايسه ميزان تحمل به شوري ده رقم برنج، دو آزمايش جداگانه در دو مزرعه با خاك شور و غيرشور در قالب طرح بلوك­هاي كامل تصادفي با سه تكرار در شرايط اقليمي غرب گيلان- آستارا طي دو سال زراعي و 13891388 اجرا شد. نتايج تجزيه واريانس داده­ها نشان داد كه بين شرايط تنش، بين ارقام و نيز اثر متقابل رقم × تنش اختلاف معني داري از نظر عملكرد دانه در سطح احتمال يك درصد وجود داشت. مقايسه ميانگين عملكرد ارقام در دو شرايط نشان داد كه ارقام غريب سياه­ريحاني و هاشمي بدون اختلاف معني دار با هم بيشترين و رقم IR29 كمترين ميزان عملكرد دانه را داشتند. مقايسه ميانگين اثر متقابل رقم × تنش نشان داد كه ارقام غريب سياه­ريحاني و حسن­سرايي آتشگاه تحت شرايط بدون تنش و رقم هاشمي تحت شرايط تنش شوري بالاترين عملكرد دانه را توليد كردند و كم­ترين عملكرد دانه نيز متعلق به رقم IR29 تحت هر دو شرايط تنش و بدون تنش بود. شاخص تحمل به تنش در رقم هاشمي نسبت به ساير ارقام بيشتر بود. تجزيه به مولفه هاي اصلي بر اساس عملكرد دانه و شاخص­هاي تحمل و حساسيت به تنش، دو مولفه اصلي با مقادير ويژه بزرگ تر از يك شناسايي كرد كه 9/99 درصد از تغييرات كل جمعيت مورد مطالعه را توجيه كردند. پراكنش ارقام مطالعه شده بر اساس باي پلات حاصل از عملكرد دانه و شاخص هاي حساسيت و تحمل به تنش، ارقام هاشمي، طارم اميري، طارم پاكوتاه و غريب سياه­ريحاني را متحمل و IR29 را رقم حساس به شوري معرفي كرد. ارقام متحمل جهت اصلاح تحمل به شوري در برنامه­هاي به­نژادي پيشنهاد مي­شوند.