ارزيابي ارقام گندم بهاره از نظر صفات فيزيولوژيك ، مورفولوژيك و زراعي تحت تنش خشكي

به­منظور بررسي واكنش 20 رقم گندم بهاره در شرايط آبياري كامل (شاهد) و تنش خشكي اعمال شده قبل از مرحله آبستني، آزمايشي به صورت كرت‏هاي خرد شده بر پايه طرح بلوك‏هاي كامل تصادفي با چهار تكرار در دو سال زراعي 90-1389 و 91-1390 در مزرعه تحقيقاتي دانشكده كشاورزي دانشگاه تبريز انجام شد. نتايج حاصل از تجزيه واريانس صفات نشان داد كه بين سطوح تنش و همچنين بين ارقام از نظر تمام صفات مورد بررسي اختلاف معني‏داري وجود دارد. تنش باعث كاهش معني­دار عملكرد دانه، اجزاي عملكرد، ارتفاع و ساير خصوصيات مورفولوژيك گرديد. هم­چنين ارزش خصوصيات فيزيولوژيك در طي تنش كاهش يافت و اين كاهش در بين ارقام يكسان نبود. علاوه بر اين تحت تنش خشكي مقدار كمي صفات ريشه­اي گياه در جهت مقابله با شرايط كم آبي افزايش يافت و اين افزايش در ارقام متحمل‏تر بيشتر بود. از طرف ديگر، بررسي ضرايب هم­بستگي صفات در شرايط تنش و فاقد تنش نشان داد عملكرد دانه بيشترين هم­بستگي مثبت و معني‏دار را در بين اجزاي عملكرد با تعداد سنبله در بوته دارد. همچنين دندروگرام حاصل از تجزيه خوشه‏اي، ارقام مورد مطالعه را در هر دو شرايط تنش و بدون تنش در چهار گروه قرار داد. بر اساس نتايج به دست آمده از مقايسات ميانگين و تجزيه خوشه­اي ارقام كوير، نيك‏نژاد، دريا، مغان3 و مرودشت متحمل‏ترين و بهار حساس­ترين رقم در نظر گرفته شدند. بنابراين، به نظر مي‏رسد ارقام اخير براي كاشت در اراضي كه در معرض كمبود آب در انتهاي دوره رشدي قرار دارند مناسب باشند.