گزينش ژنوتيپ هاي گندم (.Triticum aestivum L) بر اساس پايداري عملكرد و سازگاري

بـراي كاهش اثر متقابل ژنـوتيپ×محيط، به­طور هم­زمان، گزينش در لاين هاي پيشرفته بـايد بر اساس عملكرد و پايداري انجام گيرد. در بررسي حاضر 24 ژنوتيپ گندم نان در دو ايستگاه تحقيقات كشاورزي گرگان و گنبد طي دو سال زراعي 93-1392 و 92-1391 مورد ارزيابي قرار گرفتند. آزمايش­ها در قالب بلوك­هاي كامل تصادفي با سه تكرار و در دو تاريخ كاشت 15 آذر و 15 اسفند انجام گرفت. تجزيه واريانس مركب بر روي عملكرد دانه اختلاف معني داري را در سطح احتمال 1% براي اثر سال، مكان، ژنوتيپ، اثر متقابل ژنوتيپ×مكان، ژنوتيپ× سال و ژنوتيپ× مكان× سال را نشان داد. از روش­هاي ناپارامتري و گزينش هم­زمان براي عملكرد و پايداري (YSi)براي تعيين ژنوتيپ هاي پايدار استفاده شد. بر اساس معيارهاي ناپارامتري NPi(1)، NPi(2)، NPi(3) و NPi(4) ژنوتيپ هاي 9، 2 و 24 با عملكرد كمتر از ميانگين كل گـزينش شدند. استفاده از معيارهاي Si(1) و Si(2) نيز بـه گزينش دو ژنوتيپ شماره 9و 17 منجر شد. هم­چنين آماره­هاي Si(3) و Si(6) ژنوتيپ هاي شماره 2 و 8 را پايدارترين ژنوتيپ معرفي كردند. با توجه به نتايج آماره عملكرد- پايداري ژنوتيپ هاي شماره 22، 14، 20 و 19 با عملكرد بيشتر از ميانگين كل انتخاب شدند. استفاده از معيار گزينش هم­زمان براي عملكرد- پايداري توانست ژنوتيپ هايي با عملكرد بالا و پايدار را معرفي نمايد و در مجموع با توجه به نتايج تجزيه پايداري، ژنوتيپ شماره 22 با ميانگين عملكرد دانه 3932 كيلوگرم در هكتار، ژنوتيپ پايدار و سازگار شناسايي و انتخاب شد.