كاركرد نهاد حسبه در برقراري امنيت اجتماعي شهرها

از نهاد هاي تشكيلات اداري حكومت هاي مسلمان كه در برقراري بخشي از امنيت اجتماعي شهرها و حفظ اخلاق عمومي و سلامت فضاي كسب و كار و رعايت امور شرعي در جامعه، نقش مهمي برعهده داشت، ديوان احتساب يا حِسبه بود. اين نهاد بنابر ضرورت اجراي فريضه امر به معروف و نهي از منكر در جامعه، وابسته به تشكيلات قضايي پديد آمد، اما گستره وظايف آنْ امور اقتصادي، اجتماعي و امنيت عمومي جامعه اسلامي را دربرگرفت. در اين مقاله ضمن تبيين كاركردهاي مختلف نهاد حِسبَه، نقش آن در تامين امنيت اجتماعي و حفظ ارزش ها و هنجارهاي ديني در جامعه بررسي مي شود. يافته پژوهش نشان مي دهد كه برآيند كاركردهاي اين نهاد در حوزه نظارت بر اجراي مسائل شرعي و حفظ اخلاقيات جامعه و در حوزه اقتصادي كه حفظ نظم و سلامت امور اقتصادي و نظارت بر عملكرد اصناف و بازاريان بود، به برقراري امنيت اجتماعي شهرها منجر مي شد.