بازتاب مسايل و معضلات جنوب ايران و بنادر خليج‌فارس بر قلم و زندگي سياسي ـ پارلماني احمد فرامرزي (1340ـ 1267هـ.ش./ 1962ـ1888م.)

Reflection of the problems of southern Iran and the Persian Gulf ports on the works, parliamentary life and policy of Ahmad Faramarzi (1888-1962)

نخبگان جوامع، آينه‌اي از ساختار اجتماعي جوامعي هستند كه در آن باليده‌اند. لذا مطالعه زندگاني، افكار و دغدغه‌هاي نخبگان در حوزه مطالعات تاريخ اجتماعي ضروري به نظر مي‌رسد. پژوهش حاضر با هدف معرّفي و تحليل افكار و آثار احمد فرامرزي، يكي از نخبگان اداري، مطبوعاتي و علمي دوره پهلوي اوّل و از چهره‌هاي مطبوعاتي، علمي و سياسي ـ پارلماني پهلوي دوم صورت گرفته است. فرامرزي صاحب‌امتياز مجلّه تقدّم در دوره پهلوي اوّل و روزنامه خاور در دوره پهلوي دوم و نماينده دوره‌هاي پانزدهم، هفدهم و هجدهم مجلس شوراي ملّي از بوشهر در دوره پهلوي دوم، و نويسنده آثار عديده‌اي درباره خليج‌فارس بود. آثاري كه وي در طول عمر خود به نگارش درآورده تا پيش از انجام اين پژوهش، چنان كه بايد بدان پرداخته نشده است. اين پژوهش با روش توصيفي ـ تحليلي و با نگاهي موشكافانه در زندگي فرامرزي، درصدد است بدين پرسش پاسخ دهد كه «احمد فرامرزي در زندگاني سياسي ـ پارلماني، مطبوعاتي و علمي خود چه دغدغه‌هايي داشت؟ و اين دغدغه‌ها چه ويژگي‌هاي شخصيّتي را براي وي رقم زد؟» محيطي كه فرامرزي در آن بزرگ شده بود، او را ناسيوناليسم (ملّي‌گرا)، طرفدار آزادي و استقلال ايران از استعمار و امپرياليست، و بيزار از ارتجاع بار آورد؛ لذا وي پس از ورود به تهران و ورود به تشكيلات اداري و آغاز زندگي مطبوعاتي و پارلماني‌اش، قلم خود را براي بازتاب مسايل و معضلات زادگاهش (جنوب ايران و خليج فارس) و ارايه راه حل براي آن‌ها به كار بست. حوزه‌اي كه پايتخت و حكومت مركزي را نسبت به آن‌جا بي‌تفاوت و بي‌توجّه مي‌ديد و اين، معضلي بود كه در راستاي تماميّت ارضي و استقلال ايران نبود. هدف غايي فرامرزي، بازگويي وضع موجود خليج‌فارس و ‌يافتن راه حلّي به منظور بهبود اوضاع بنادر و جزاير و سپس حاكميّت همه‌جانبه دولت مركزي بر خليج‌فارس بود كه علي‌رغم منافع بي‌شمار سياسي و اقتصادي براي ايران، مورد غفلت و بي‌توجّهي قرار گرفته بود.