بررسي فيتوشيميايي اسانس سه جمعيت‏ از گياه Hymenocrater calycinus (Boiss.) Benth در استان مازندران

Evaluation of essential oil composition in three population of Hymenocrater calycinus( Boiss.) Benth. in different regions of Mazandaran province

گياه Hymenocrater calycinus (Boiss.) Benth. متعلق به تيره نعنا (Lamiaceae) در مناطق شمال، شمال شرق، شرق و مركز ايران پراكنش دارد و در رويشگاه‏ هاي صخره‏ اي، جنگل‏ هاي تُنُك اُرس و درمنه‏ زارها در دامنه ارتفاعي 2500150 متر از سطح دريا استقرار يافته است. اسانس اين گونه دارويي داراي خاصيت آنتي‏ اكسيداني و ضدميكروبي است. اين پژوهش به منظور بررسي و مقايسه عملكرد تركيب‏ هاي شيميايي اسانس جمعيت‏ هاي اين گونه در سه منطقه بلده پايين (1100 متر)، بلده بالا (1950 متر) و اوروست (1350 متر) استان مازندران انجام گرفت. سرشاخه‏ هاي گلدار گياه جمع‏ آوري و به روش تقطير با آب و توسط دستگاه كلونجر اسانس‏ گيري شد. شناسايي تركيب‏ هاي اسانس با استفاده از دستگاه‏ هاي GC و GC/MS انجام گرفت. در مجموع 56 تركيب در اسانس جمعيت‏ هاي H. calycinus شناسايي شد. بيشترين تركيب اسانس اين گياه در رويشگاه‏ بلده بالا (37 تركيب) شناسايي شد، در حالي كه بيشترين بازده اسانس در رويشگاه اوروست (27/1 درصد) مشاهده شد. تركيب‏ هاي هگزادكانوئيك اسيد، اسپاتولنول و 14،10،6 تري متيل2 پنتادكانونن، تركيب‏هاي غالب اسانس در هر سه رويشگاه بودند.

Hymenocrater calycinus (Boiss.) Benth. is belongs to Lamiaceae family as an medicinal plant with antioxidant and antimicrobial properties, which has been wild distributed in rocky, Juniperus woodland and Artemisia steppe habitats in North, North East, East and Central of Iran (1502500 m). In this research to purpose of evaluated of quality and quantity of plant essential oil, the aerial parts of plant in blooming were collected from three wild populations of Hymenocrater calycinus (Boiss.) Benth. (Baladeh paein, 1100 m; Baladeh bala, 1950 m and Orost, 1350 m) in Mazandaran province. Essential oils were obtained by hydro distillation method (Clevenger apparatus) and were analyzed by GC and GC/MS. A total of 56 compounds were identified in the essential oils of all H. calycinus populations. Most components of the plant were identified in the Baladeh bala site (37 compounds), while the highest yields was observed in the Orost site (1.27%). Hexadecanoic acid, spathulenol and 6, 10, 14trimethyl2pentadecanone were the main components of essential oils in all three regions.