برآورد قابليت تركيب پذيري و اثرهاي ژني صفات زراعي در تعدادي

هاي اينبرد و نيز اجزاي واريانس ژنتيكي براي خصوصيات مختلف زراعي است. بدين منظور 20 هيبريد حاصل از تلاقي پنج لاين از تركيب­پذيري عمومي بهتري برخوردار بودند. دو تركيب 26R52 و × بالاترين تركيب­پذيري خصوصي را داشتند. نتايج اين بررسي نشان داد كه به دليل وجود تنوع ژنتيكي در مواد ژنتيكي اصلاحي از نظر خصوصيات زراعي و وجود تركيباتي با قابليت تركيب پذيري مطلوب، با اعمال روش هاي مبتني بر گزينش و دورگ گيري امكان توليد هيبريدهاي برتر آفتابگردان وجود دارد.توليد موفقيت­آميز ارقام هيبريد آفتابگردان نيازمند اطلاع از قابليت تركيب­پذيري لاين­خويش­آميخته نر عقيم سيتوپلاسمي با چهار لاين برگرداننده باروري در قالب طرح بلوك­هاي كامل تصادفي با سه تكرار در سال 1388 در ايستگاه تحقيقات كشاورزي دانشگاه تبريز مورد بررسي قرار گرفتند. براساس نتايج حاصل اختلاف معني­داري بين هيبريدها از نظر بيشتر خصوصيات اندازه گيري شده وجود داشت كه امكان برآورد اجزاي واريانس ژنتيكي از طريق روش لاين × تستر را فراهم كرد. نتايج نشان داد كه صفات ارتفاع بوته، قطر طبق، وزن هزار دانه و درصد روغن تحت كنترل اثرات افزايشي بود. در صفات زمان شروع گل دهي، قطر ساقه و عملكرد دانه اثرات فوق غالبيت مشاهده شد كه بيانگر كارايي گزينش و دورگه­گيري به ترتيب براي اصلاح اين صفات مي­باشد. از نظر عملكرد دانه لاين نر عقيم 52 و تستر 50R × 50R222 بالاترين تركيب­پذيري خصوصي را داشتند. نتايج اين بررسي نشان داد كه به دليل وجود تنوع ژنتيكي در مواد ژنتيكي اصلاحي از نظر خصوصيات زراعي و وجود تركيباتي با قابليت تركيب پذيري مطلوب، با اعمال روش هاي مبتني بر گزينش و دورگ گيري امكان توليد هيبريدهاي برتر آفتابگردان وجود دارد.