انتقال پذيري و چندشكلي نشانگرهاي ريز ماهواره جو در ارزيابي روابط فيلوژنتيك جنس هاي تريتيكوم (Triticum) و هوردئوم (Hordeum)

جنس هاي تريتيكوم و هوردئوم، دو جنس از طايفه تريتيسه (Triticeae) با گونه هاي زراعي مهم مي باشند. ارزيابي روابط فيلوژنتيك گونه هاي زراعي و خويشاوندان وحشي اين جنس ها براي استفاده بهينه از آن ها در برنامه هاي اصلاحي ضروري است. در اين آزمايش روابط فيلوژنتيك چهار گونه از جنس تريتيكوم و سه گونه از جنس هوردئوم با استفاده از 150 جفت آغازگر ريزماهواره جو مورد ارزيابي قرار گرفت. نتايج نشان داد كه در مجموع ۴۹ جفت آغازگر در هر دو جنس و ۱۹ جفت آغازگر فقط در جنس هوردئوم تكثير شدند. از بين نشانگرهاي تكثير شده، ۲۱ نشانگر در گونه­هاي جنس تريتيكوم چند شكل بودند كه در مجموع ۵۹ آلل با دامنه آللي ۲ تا ۵ و ميانگين 80/۲ آلل به ازاي هر جايگاه، تكثير شدند. در جنس هوردئوم نيز با استفاده ۴۳ نشانگر چندشكل، ۱۲۳ آلل با ميانگين 02/3 آلل ودامنه تغييرات ۲ تا ۱۴ بدست آمد. در مجموع در گونه­هاي دو جنس، با استفاده از ۱۸ جفت آغازگر چندشكل، 9۱ آلل با دامنه تغييرات 2 تا 19 و ميانگين ۰۵/۵ آلل به ازاي هر جايگاه تكثير شدند و تنوع ژني از ۱۴/۰ تا ۸۵/۰ با ميانگين ۵۹/۰ متغير بود. بر اساس تجزيه خوشه­اي با استفاده از الگوريتم Neighbor-Joining و ضريب فاصله Kimura-2-Parameters و نيز تجزيه به بردارهاي اصلي براساس داده­هاي ريزماهواره، گونه­هاي مربوط به دو جنس كاملاً از يكديگر تفكيك شدند. در خوشه جنس تريتيكوم، چهار گونه براساس سطح پلوئيدي در زير خوشه­هاي جداگانه گروه­بندي شدند، به طوري­ كه ارقام زراعي گندم نان كاملا از خويشاوندان وحشي آن تفكيك و گونه­هايي با ژنوم A نيز تقريباً در كنار هم واقع شدند. در گروه جنس هوردئوم نيز ارقام زراعي جو از سه خويشاوند وحشي آن تفكيك شدند. نتايج آزمايش حاضر نشان­دهنده كارآيي نشانگرهاي ريزماهواره جو در تجزيه روابط فيلوژنتيك جنس­هاي تريتيكوم و هوردئوم بود. نشانگرهاي مورد استفاده علاوه بر انتقال­پذيري و چند شكلي قابل قبول در گونه­هاي دو جنس ياد شده، آن­ها را براساس ساختار ژنومي و روابط تكاملي تفكيك كردند.