كاربرد روش مغناطيس سنجي براي اكتشاف كانه زايي مس و طلا در محدوده اكتشافي پلي متال باشماق هشترود

اثرات مغناطيسي سنگ­ها ناشي از تركيب مغناطيس القايي و بازماند موجود در آنهاست كه اين اثرات موجب ايجاد آشفتگي در ميدان مغناطيسي زمين در محل حضور آن سنگ­ها مي­شود. بي­هنجاري­هاي مغناطيسي يا در اثر فرايندهاي آتشفشاني يا رسوبي اوليه و يا در اثر فرايندهاي ثانويه مانند دگرساني­ها ايجاد مي­شوند كه هردوي اين پديده­ها موجب توليد يا از بين رفتن كاني­هاي مغناطيسي در محيط مي­شوند. در اكتشاف كانسارها، فرايندهاي ثانويه تاثيرگذار بر سنگ­ها كه در آن سنگ ميزبان يا ذخيره كانه­زايي مرتبط با سامانه گرمابي (هيدروترمال) باشند، از اهميت خاصي برخوردارند. كاربرد روش­هاي اكتشافي زمين­محيطي در اين مورد به صورت پي جويي سيگنال مغناطيسي مرتبط با خود ماده معدني است و يا مرتبط با سنگ­هاي باطله همراه كانه­زايي كه مي­تواند به­منزله يك روش غيرمستقيم براي اكتشاف كانسارهاي مد نظر مورد استفاده قرار گيرد. در اين مطالعه نتايج حاصل از كاربرد روش مغناطيس سنجي براي اكتشاف كانسار مس و طلا در محدوده پلي­متال باشماق واقع در شهرستان هشترود استان آذربايجان شرقي مورد بررسي قرار گرفته است. با توجه به اينكه روش ژئوفيزيكي معمول براي اكتشاف كانسارهاي مس، روش ژئوالكتريكي (قطبش القايي و مقاومت­سنجي) مي­باشد، روش مغناطيس­سنجي غالباً به­عنوان يك روش غيرمستقيم اكتشاف كانه­هاي مذكور مطرح مي­شود. بعد از مطالعات زمين­شناختي مقدماتي و تعيين محل رخنمون­ها و روند تقريبي كانه­زايي، شبكه­ داده برداري شامل 31 خط داده­برداري شرقي - غربي به فاصله 20 متر و فاصله نقاط 10 متر طراحي و اجرا شد. البته حين داده­برداري فاصله نقاط اطراف محل مرتبط با كانه­زايي گاه تا 2 متر نيز كاهش يافته است. دركل حدود 3000 نقطه داده­اي برداشت شد. در مرحله پردازش، بعد از حذف اثر تغييرات روزانه، ميدان صافي­هاي كاهش به قطب، حذف اثر روند مغناطيسي و ادامه فراسو براي تفسير بر روي نقشه انجام گرفته است. در نتيجه اين برداشت­ها، يك سيگنال منفي به طول تقريبي 700 متر با شدت كم و روند شمال­غربي­- جنوب شرقي منطبق بر شواهد و رخنمون­هاي كانه­زايي مس - طلا به همراه چند سيگنال مثبت مرتبط با كانه­زايي آهن (اوليژيست و مگنتيت) مشخص شد. با توجه به اينكه سيگنال­هاي مثبت و منفي ظاهرشده حالت دوقطبي نداشته و از هم مجزا هستند، از صافي­هاي مشتق افقي از جمله سيگنال تحليلي استفاده نشد. بايد توجه داشت آنچه به­عنوان سيگنال منفي در اين نقشه ظاهر شده است نشان­دهنده زون خردشده ميزبان كانه­زايي مس و طلاست و بايد براي تكميل عمليات اكتشاف، داده­برداري به روش IP انجام يابد. در مرحله مدل­سازي نيز با استفاده از خروجي­هاي نرم­افزار ژئوسافت و با توجه به نتايج اعمال صافي ادامه فراسو، مدلي سه­بُعدي از زون شكسته دربرگيرنده كانسار مس ارائه شده است. نتيجه قابل برداشت از اين مطالعه اين است كه انجام مطالعات نسبتاً ارزان مغناطيس­سنجي در محدوده­هاي مس خصوصاً در كانه­زايي­هاي مرتبط با شكستگي­ها، با ارائه تصويري از گسل­ها و شكستگي­هاي منطقه زمينه را براي به­كارگيري بهينه روش­هاي تكميلي از جمله روش قطبش القايي فراهم مي­سازد.