اثر پارامترهاي موثر بر جفت شدگي الكترو مغناطيس در مطالعات قطبش القايي بسامدي

روش قطبش القائي، روش ژئوفيزيكي اصلي در اكتشاف كانسارهاي پورفيري است. روش قطبش القائي طيفي به­عنوان شاخه اي از روش قطبش القائي، به­دليل ارائه اطلاعات بيش تر در ارتباط با بي هنجاري زيرسطحي، در دهه هاي اخير به­خصوص در اكتشاف كانسار هاي پورفيري، هيدروژئوفيزيك، اكتشافات باستان شناسي، بيوژئوفيزيك و مسائل زيست محيطي مورد توجه قرار گرفته است. در اين روش، برداشت هاي صحرايي بر روي يك گستره بسامدي (معمولاً 1 ميلي هرتز تا 10 كيلوهرتز) انجام مي شود كه به­دليل اعمال جريان تحريك بسامدي به داخل زمين، اثرات القايي بر روي طيف هاي پاسخ اهمي و قطبش زمين مشاهده مي شوند (اثر جفت شدگي الكترومغناطيس). به­دليل بزرگي اثرات القايي و ايجاد خطا بر روي پاسخ الكتريك زمين، محاسبه پاسخ رهبندي (امپدانس) متقابل زمين و جدايش پاسخ الكتريك و الكترومغناطيس زمين ضروري است. مطالعات صورت گرفته به سه طريق: جدايش پاسخ قطبش القايي از داده­هاي صحرايي، بررسي هم­زمان هر دو اثر جفت­شدگي الكترومغناطيس و قطبش القايي در امپدانس متقابل زمين به­عنوان پاسخ كلي زمين و وارون­سازي امپدانس متقابل و درنهايت كاهش اثرات القايي بر داده­ها با به­كار بردن چينش مناسب كابل­هاي جريان الكتريكي در حين برداشت صحرايي انجام­شده. اثر هندسه آرايه الكترودي و رسانايي الكتريكي DC زمين بر نتايج برداشت صحرايي قطبش القايي طيفي به­خوبي شناخته شده است. به هر حال به دليل اين كه معادله رهبندي متقابل ارائه­شده توسط سوند كه پايه مطالعات يادشده مي­باشد، براي زمين با رسانايي حقيقي بدون قطبش القايي حل شده است، اثر ديگر پارامترهاي موثر بر قطبش القايي زمين كم­تر بررسي شده است. در اين پژوهش، ديگر پارامترهاي نيم­فضا مانند بارپذيري، ثابت زماني و ثابت بسامدي (با در نظر گرفتن مدل كول-كول به­عنوان مدل قطبش القايي زمين) در نظر گرفته شده و تاثير تغييرات آنها بر رهبندي متقابل زمين با ارائه مثال­هاي نظري و يك مثال واقعي با استفاده از نمودار نايكوئيست بررسي مي­شود. نتايج نشان مي دهد كه اثر جفت شدگي الكترومغناطيس در بسامدهاي كم­تر از 10 هرتز هم مشاهده مي­شود. وقتي اختلاف دو ثابت زماني پراكنش جفت­شدگي الكترومغناطيس و ثابت زماني قطبش القايي كوچك شود، وقتي مقدار ثابت بسامدي c كوچك است و وقتي بارپذيري نيم­فضا كوچك باشد، تفكيك اين دو پراكنش پيچيده مي­گردد. از نظر كاربردي اين نتايج نشان مي­دهد كه تخمين پاسخ قطبش القايي زمين وقتي كانه­هاي پرفيري با ابعاد ريز وجود دارد، وقتي توزيع دانه­بندي كانه در انديس معدني وسيع باشد و يا در حالتي كه عيار كانه در انديس معدني كم است، تفكيك اين دو اثر پيچيده­تر و با خطاي بيشتر همراه است. همچنين تخمين خصوصيات قطبش القايي زمين در برداشت­هاي زيست­محيطي به­دليل كوچك بودن بارپذيري زمين با خطا همراه است.