شناسايي مناطق همگن بارشي ايران با استفاده از روش تحليل مولفه هاي اصلي

شناسايي مناطق همگن از نظر هم وردايي زماني بارش براي مديريت بهينه منابع آب و مديريت ريسك خشكسالي بسيار ضروري است. از اين­رو، به­منظور شناسايي مناطق همگن بارشي ايران از نظر هم وردايي زماني از داده هاي بارش ماهانه 155 ايستگاه همديدي پراكنده در سطح كشور در دوره آماري 1990 تا 2014 استفاده شد. با انجام آرايه S تحليل مولفه هاي اصلي بر روي ماتريس بارش ماهانه ايستگاه­هاي مورد استفاده تعداد 5 مولفه اول براي مطالعه بيشتر انتخاب و سپس به روش وريمكس چرخانده شدند تا ساختار فضايي موجود در داده ها بهتر هويدا شود. سپس با استفاد از قانون بيشينه بارگويه مولفه هاي انتخابي بر روي ايستگاه­هاي مورد مطالعه، پنج منطقه همگن بارشي خزري، منطقه بارشي شمال غربي، منطقه بارشي غربي، منطقه بارشي مركزي-شرقي و منطقه بارشي مركزي-شمال شرقي براي ايران شناسايي شد. منطقه بارشي خزري با بيشينه پاييزه و توزيع تقريباً مناسب بارش در طي سال كرانه هاي درياي خزر و دامنه هاي شمالي البرز را دربرمي گيرد. منطقه بارشي شمال غربي نيز با بيشينه بارش در بهار استان­هاي اردبيل، آذربايجان شرقي- غربي و زنجان را شامل مي شود. منطقه بارشي غربي نيز با بيشينه بارش در ژانويه منطقه كوهستاني البرز و زاگرس و جلگه خوزستان در جنوب غرب كشور را دربرمي گيرد. بخش بسيار بزرگي از ايران در مركز، جنوب و شرق كشور نيز در منطقه بارشي مركزي-شرقي قرار مي گيرد كه بيشينه بارش خود را در ژانويه دريافت مي كند. پنجمين منطقه بارشي كشور نيز دشت كوير و شمال شرق كشور را شامل مي شود كه بيشينه بارش خود را در ماه مارس دريافت مي كند. مناطق بارشي شناسايي شده در اين پژوهش به­خوبي از روند مكاني ناهمواري­هاي ايران پيروي مي كنند و با واقعيت هاي جغرافيايي مناطق مختلف كشور هماهنگ هستند. نتايج به­دست آمده مي تواند مديران منطقه اي منابع آب كشور را در مديريت هرچه بهينه تر منابع آب در كشور ياري كند.