اندازه‌گيري كمّي آلكالوئيدها در گياه ماميران (Chelidonium majus L.) در شمال ايران با ارتفاع متفاوت

Quantitative measurements of alkaloids in Chelidonium majus at different altitudes of north Iran

مامیران (Chelidonium majus L.) گیاهی متعلق به خانواده Papaveraceae است كه در مناطق شمالی ایران رویش دارد و به علت داشتن ایزوكینولین آلكالوئیدها دارای خواص ضدسرطان و ضدایدز می‌باشد كه ازجمله این ایزوكینولین آلكالوئیدها می‌توان به مورفین، كدئین، تبائین، پاپاورین و نوسكاپین اشاره كرد. هدف این مقاله، اندازه‌گیری كمّی ایزوكینولین آلكالوئیدهای ذكر شده در بالا در نمونه‌های جمع‌آوری شده از نواحی شمال ایران با ارتفاع‌های متفاوت و بررسی عوامل محیطی در میزان این تركیب‌ها می‌باشد. از این‌رو 5 منطقه از نواحی مختلف شمال، شامل شهرهای مازندران، فیروزكوه و گلستان انتخاب شدند و پس از اندازه‌گیری كمّی، عامل ارتفاع نیز مورد توجه قرار گرفت تا نقش این عامل در میزان تركیب‌ها مورد ارزیابی قرار گیرد. نتایج نشان داد كه بیشینه مقدار آلكالوئیدهای ذكر شده در بالا به‌ترتیب برابر با 25/0، 18/0، 02/0، 14/2 و 27/0 درصد وزنی/وزنی و كمینه مقدار به‌ترتیب 11/0، 00/0، 00/0، 11/0 و 00/0 درصد وزنی/وزنی می‌باشد وارتفاع از سطح دریا ارتباط معكوس و معنی‌داری در سطح 99% دارد و با افزایش این عامل، میزان این تركیب‌ها كاهش می‌یابد.

Chelidonium majus L. belonging to the Papaveraceae family, grows naturally in north of Iran with anti-cancer and anti-HIV properties because of isoquinoline alkaloids such as morphine, codeine, papaverine, thebaine and noscapine. The aim of this study was to quantify the amounts of the mentioned isoquinoline alkaloids in the samples collected from different altitudes of north of Iran, and investigate the effect of environmental factors on the amounts of these compounds. Therefore, five regions were selected including Mazandaran, Golestan, and Firoozkouh, and after quantitative measurements of alkaloids, the effect of altitude was also evaluated to determine its impact on the amount of these compounds. According to the obtained results, the maximum amount of the compounds mentioned above were 0.25, 0.18, 0.02, 2.14 and 0.27 w/w, and the minimum were 0.11, 0.0, 0.0, 0.11 and 0.0 w/w, respectively. Altitude showed a significant negative correlation (p<0.01) with the amount of these compounds.