بررسي تأثير مقادير مختلف كودهاي نيتروژن، فسفر و پتاسيم بر صفات كمّي و كيفي گياه دارويي بابونه (Matricaria chamomilla L.)

Effects of different N.P.K fertilizer levels on quantitative and qualitative traits of Matricaria chamomilla L.

به‌منظور بررسی تأثیر مقادیر مختلف كودهای نیتروژن، فسفر و پتاسیم بر صفات كمّی و كیفی گیاه بابونه (Matricaria chamomilla L.)، تحقیقی در سال زراعی 87-1386 در مزرعه تحقیقاتی شركت داروسازی باریج اسانس كاشان به‌صورت فاكتوریل در قالب طرح پایه بلوك‌های كامل تصادفی با سه تكرار اجرا شد. سطوح كودی نیتروژن به میزان صفر، 50 و 100 كیلوگرم در هكتار كود اوره، سطوح كودی فسفر به‌ترتیب صفر، 25 و 50 كیلوگرم در هكتار سوپر فسفات‌تریپل و سطوح كودی پتاسیم به‌ترتیب صفر، 25 و 50 كیلوگرم در هكتار سولفات پتاسیم بود. صفات ارتفاع گیاه، تعداد گل در بوته، تعداد شاخه فرعی، وزن تر و خشك تك بوته، عملكرد گل در مترمربع، قطر گل، درصد اسانس و درصد كامازولن برای هر تیمار اندازه‌گیری و ثبت گردید. اثر كود نیتروژن بر صفات تعداد گل در بوته، وزن تر تك بوته، تعداد شاخه فرعی، عملكرد گل در مترمربع و وزن تر و خشك 50 گل معنی‌دار بود. اثر كود فسفر بر وزن تر تك بوته در سطح احتمال 5% معنی‌دار شد. اثر كود پتاسیم بر صفات مورد مطالعه اثر معنی‌داری نداشت. اثر متقابل كود نیتروژن و فسفر بر صفات وزن تر و خشك تك بوته و عملكرد ‌گل در مترمربع در سطح احتمال 1% معنی‌دار گردید. اثر متقابل كود نیتروژن و پتاسیم بر قطر گل در سطح احتمال 5% معنی‌دار شد. مقایسه میانگین صفت عملكرد گل در مترمربع نشان داد كه بیشترین عملكرد گل در سطح 50 كیلوگرم در هكتار كود نیتروژن و 25 كیلوگرم كود فسفر و كمترین میزان عملكرد گل در سطح 100 كیلوگرم كود نیتروژن و 50 كیلوگرم كود فسفر حاصل شده‌است. كامازولن و میزان اسانس تحت تأثیر كود نیتروژن، فسفر و پتاس قرار نگرفت. به‌طور كلی می‌توان گفت بابونه در شرایط مورد مطالعه به عناصر غذایی كمی نیاز دارد.

This research was aimed to investigate the effects of different amounts of NPK fertilizers on quantitative and qualitative traits of Matricaria chamomilla L. The experiment was conducted during 2007-2008 in Barij Essence Company of Kashan in a factorial experiment based on randomized complete block design (RCBD) with three replications.Treatments consisted of three levels of N (0, 50, 100 kgha-1), P2O5 (0, 25, 50 kgha-1) and K2O (0, 25, 50 kgha-1). Plant height, number of flower per plant, number of lateral branches, dry and fresh weight per plant, flower yield/m2, flower diameter, essential oil percentage, and chamazulene were measured. N levels showed significant differences for the number of flower per plant, fresh weight per plant, number of lateral branches, flower yield/m2 and dry and fresh weight of flower (p < 0.05). Analysis of data showed significant differences for fresh weight per plant under different levels of P2O5 (p < 0.05). K levels showed no significant differences for all traits. Interaction of N and P2O5 levels revealed significant differences for fresh and dry weight per plant and flower yield/m2 (p < 0.01). Interaction of N and K2o5 was significant for flower diameter (p < 0.05). Analysis of mean comparison for flower yield per m2 showed that the highest flower yield was obtained at 50 kg/ha N and 25 kg/ha P2O5, and the lowest flower yield was obtained at 100 kg/ha N and 50 kg/ha P2O5. NPK fertilizers did not affect chamazulene and essential oil. In conclusion, Matricaria chamomilla L. requires few nutrient elements.