مبادله پيام با نگاهي به رويكرد قرآني

Transacting Messages with Regard to Qurʹʹanic Approach

صاحبنظران، براي ارتباط از جنبه مواجهه مخاطب با پيام، مدل‌هاي چندي را مطرح كرده‌اند كه در قالب دو رويكرد اساسي بيان شده است. در رويكرد نخست كه مدل انتقالي يا خطي ناميده مي‌شود، مخاطب در برابر پيام، كم‌وبيش منفعل فرض مي‌شود و همسو با رمزگذاري فرستنده، به رمزگشايي پيام مي‌پردازد اما در رويكرد دوّم كه مدل مبادله‌اي نام گرفته، مخاطب فعّال فرض مي‌شود و بر اساس تفسير و تحليل خود پيام را رمزگشايي مي‌كند. در اين مقاله ابتدا به تبيين مختصات و تفاوت‌هاي اين دو رويكرد پرداخته شده است و سپس با اشاره به برخي از آيات قرآن و با نظر به عوامل تاثيرگذار بر تفسير و تحليل پيام از سوي مخاطبان، رويكرد قرآن كه تاييد رويكرد مبادله‌اي است تبيين شده است. از ديدگاه قرآن، عواملي مانند علم و دانش، تعقل و تفكّر، فطرت و پاكيزگي روح در انسان، موجب مي‌شوند كه مخاطب در برابر پيام، منفعل نباشد و با تفسير و تحليل خود به رمزگشايي آن بپردازد.