Explanation of the functions of Iran’s buffer status in the past two centuries

تبيين كاركردهاي وضعيت حايلي ايران در دو سده اخير

در دو سده گذشته و در نتيجه بازي‌هاي قدرتي امپراتوري‌هاي برّي و بحري روسيه و بريتانيا، ايران به‌عنوان يك فضاي جغرافيايي حايل براي جلوگيري از احتمال تماس و درگيري مستقيم ميان اين قدرت‌هاي رقيب، نقش‌هاي چندگانه‌اي را در عرصه سياسي و ژيوپليتيك بازي كرد. اين نقش‌ها گاه با توافقات دوجانبه قدرت‌ها، گاه با اقدام يكي از آنها و گاه به‌صورت درون جوش از جانب حكومت و گاه ملت ايران به صورت واكنش به بازي قدرت‌ها صورت مي‌گرفت. هر چند كشور ايران به‌عنوان قدرت ضعيف‌تر حضور كم‌رنگ و منفعلي در اين رقابت‌هاي جهاني و منطقه‌اي داشت اما، به‌نوبه خود داراي كاركردهاي چندگانه‌ مهمي بود كه مي‌توان آنها را به‌عنوان يك مدل از نقش‌ها و كاركردهاي كشور حايل ارايه داد. بنابراين پژوهش حاضر با روش توصيفي- تحليلي به شناخت و تببين كاركردهاي فضاي حايلي ايران مي‌پردازد. ابزارهاي جمع‌آوري داده‌ها، اسنادي (كتابخانه‌اي) و روش ميداني (پرسشنامه) است. نتايج حاصل از پژوهش روشنگر كاركردهاي بيست‌ودو‌گانه در دو دسته‌بندي كلي كاركردهاي خارجي و كاركردهاي داخلي موقعيت حايلي ايران است.

In the past two centuries, Iran as a buffer space, has played multi- functional roles in political and geopolitical arena due to power games of maritime and land empires of Britain and Russia in order to prevent the possibility of direct contact and conflict between rival powers. These functions have been performed sometimes by bilateral powers’agreements, sometimes by one of them and sometimes by Iran’s government and nation as a reaction against powers’ game. Although Iran has had a weak and neutral presence in these regional and global rivalries, it has had different important functions that can be presented as a model of functions and roles of buffer State. So, this research considers explaining the functions of Iran’s Buffer space with a descriptive- analytic methodology. Data gathering procedure is library and field finding. The research findings illuminate 22- functions in two general class of external functions and internal functions of Iran’s Buffer location.