تطور انديشه ي سياسي صدرالمتألهين؛ تحليل مقايسه اي انديشه ي سياسي صدرالمتألهين در “المبدأ و المعاد” و “الشواهد الربوبيه”

پژوهش حاضر به منظور نشان دادن تحول و تطوّر انديشه ي سياسي صدرالمتألهين، اين سوال اصلي را مطمح نظر قرار ميدهد كه: آيا انديشه ي سياسي صدرالمتألهين در طول زمان ثابت بوده و دچار تغيير و تحول نشده است؛ يا در طي دوران حيات علمي و عقلي وي، متحول شده و تطوّر يافته است؟ روش اين نوشتار در پاسخ به سوال يادشده، استفاده از تحليل مقايسه اي انديشه ي سياسيِ صدرالمتألهين در آثار متقدم و متأخر وي خواهد بود. مدعاي مقاله اين است كه در انديشه ي سياسي صدرالمتألهين، دست كم مي توان دو مرحله را از يكديگر متمايز ساخت و از دو صدرا، يعني صدراي اول و صدراي دوم، سخن گفت؛ با اين تمايز كه انديشه ي سياسي صدراي اول در چارچوب فلسفه سياسي فارابي قرار دارد و انديشه ي سياسي صدراي دوم، مستند به سهروردي، ابن عربي، قيصري و اثري منحول از افلاطون است و به عرفان سياسي متمايل است.