ابزارانگاري در علم، راهكاري براي تعارض‌زدايي ميان علم و دين

Instrumentalism in the science, as a way of resolving the conflict between religion and science

ابزارانگاري در علم به ديدگاهي اشاره دارد كه نظريه‌هاي علمي را چيزي جز ابزاري براي پيش‌بيني نمي‌داند. برخي رد پاي اين ديدگاه را در آثار افلاطون و ارسطو جست‌وجو كرده‌اند؛ اما غالباً پيشگامان اين نظريه را كشيشاني مي‌دانند كه براي دفاع از آموزه‌هاي ديني، به انديشه فرضيه‌انگاري گزاره‌هاي علمي روي آوردند. جرج باركلي و پي‌ير دوهم را مي‌توان از مدافعان اين ديدگاه به‌شمار آورد. بيشتر ابزارانگاران جديد تنها در واژه‌هاي نظري (ترم‌هاي تئوريك) اين رويكرد را برمي‌گزينند و قانون‌هاي علمي را ابزاري نمي‌دانند. ابزارانگاري با بسياري ديگر از مكاتب علمي فلسفي (مانند پوزيتيويسم، قراردادگرايي، پراگماتيسم و مكتب تحليل ‌زباني) پيوند نزديكي دارد و ميان آنها دادوستد‌هايي برقرار است. برخي با تمسك به اين نظريه، تعارض ظاهري ميان علم و دين را به اين‌گونه بر طرف مي‌كنند كه گزاره‌هاي علمي (برخلاف آموزه‌هاي ديني) اساساً از واقعيتي حكايت نمي‌كنند.

Instrumentalism (in the science) refers to a view that considers scientific theories as nothing more than instruments for prediction. Sometimes the traces of this attitude have been searched in the writings of Plato and Aristotle; but mostly the pioneers of the theory have been thought to be the priests who regarded the scientific propositions as mere hypothesis, in order to defend religious doctrines. George Berkeley and Pierre Duhem, among others, can be accounted the defenders of this view. Most of the new instrumentalists choose this approach only in theoretical terms; they do not regard scientific laws as instrumental. Instrumentalism has close relationship with many other scientific schools of philosophy (like positivism, conventionalism, pragmatism, and linguistic analysis school) and they have bargain with each other. Some people resorting to this theory, resolve the apparent conflict between science and religion by saying that the scientific propositions (as opposed to religious doctrines) represent no reality at all.