تاملي در اقسام امانت و توجيه استقلال امانت قضايي

موضوع نوشتار حاضر، بازبینی در تقسیم‌بندی سنتی امانت و تفكیك امانت قضایی از امانت قانونی می‌باشد. از جمله مهم‌ترین تقسیم‌بندی‌های صورت‌گرفته در متون فقهی و حقوقی، تقسیم ید به امانی و ضمانی است. حكم به عدم ضمان، امتیازی است كه قانون برای امین و ید امانی در نظر گرفته است. امین نیز در این بین به شخصی اطلاق می‌گردد كه به اذن مالك و در اجرای مفاد قرارداد یا حكم قانون (شرع) بر مال دیگری سلطه پیدا می‌كند. ماحصل پژوهش حكایت از آن دارد كه علی‌رغم دیدگاه متداول بین فقها و حقوقدانان كه امانت را به دو نوع قراردادی و قانونی تقسیم می‌كنند و امانت قضایی را زیرمجموع امانت قانونی (شرعی) دانسته و بررسی جداگانه و مستقل آن را موجه نمی‌دانند، بررسی شرایط و احكام این دو در مجموعه قوانین، حاكی از آن است كه در برخی موارد مهم تفاوت‌هایی با یكدیگر داشته و لذا مطالعه جداگانه آنها پیشنهاد می‌گردد.