تاثير پزشكان انگليسي بر مناسبات سياسي ايران و انگليس در عصر قاجار(1210-1313ه.ق)

ايران در عصر قاجار به دليل موقعيت استراتژيكي و نزديكي به هند در معرض نفوذ كشورهاي استعماري به ويژه انگلستان قرار گرفت. حفاظت از هند در برابر تهديدات ديگر كشورهاي اروپايي از جمله روسيه و فرانسه براي انگلستان امري حياتي بود و اين خود بر مناسبات سياسي ايران و انگليس تاثير بسزايي داشت. يكي از راهكارهاي انگليس براي تحقق منافع سياسي خويش، اعزام پزشكاني متبحر به ايران بود. دغدغه اصلي اين مقاله نشان دادن تاثيري است كه اين پزشكان انگليسي از جمله طبيبان مخصوص شاه و طبقات اشراف، پزشكان عضو هيات هاي سياسي و نظامي برمناسبات سياسي ايران و انگليس بر جاي نهادند. اين پژوهش با روشي توصيفي- تحليلي و با اتكا بر خاطرات شخصي پزشكان، سفرنامه ها و گزارشات سياسي و ساير منابع مرتبط نشان داده است كه پزشكان انگليسي به دليل تخصص پزشكي خود جايگاه برجسته اي در دربار، حرمسرا و در جامعه يافتند و ازاين طريق توانستند علاوه بر نقشي كه در بهبود وضعيت پزشكي ايران ايفا مي كنند نفوذ خود را در مناسبات سياسي ايران و انگليس نيز اعمال كنند و با ارسال گزارشات و اخبار، جلب نظر متنفذين سياسي ايران و نفوذ در انعقاد برخي از قراردادها منافع سياسي دولت متبوع خويش را پيش ببرند.