قانون حمايت از حقوق افراد با ناتواني: مروري بر چالش‌ها و ناهمانندي‌ها در اجرا و دستاوردهاي آن در چند كشور

Convention on the Rights of Persons with Disabilities: A Review of Challenges and Gaps in its Implementation in Some Countries

مقدمه: در گزارش سازمان بهداشت جهاني، تعداد افراد داراي انواع ناتواني در جهان كه بزرگ‌ترين اقليت غير نژادي به ‌شمار مي‌روند، بيش از يك ميليارد نفر برآورد شده است كه 20 درصد از آن‌ها را فقيرترين افراد جهان تشكيل مي‌دهند. پژوهش حاضر با هدف مرور و مقايسه‌ كاركرد كشورهاي مورد مطالعه در چگونگي‌ اجرا و پيشبرد پيمان قانون حقوق افراد با ناتواني (سازمان ملل متحد) انجام شد. مواد و روش‌ها: كشورهاي مورد پژوهش شامل آمريكا، انگلستان، فرانسه، روسيه، ايران و برخي كشورهاي در حال توسعه بود. جمع‌آوري اطلاعات مورد نياز درباره‌ اين كشورها با جستجوي گسترده در پايگاه‌هاي علمي‌ معتبر داخلي و جهاني انجام گرفت. يافته‌ها: يافته‌هاي پژوهش در بخش‌هايي شامل توصيف برخي ويژگي‌هاي افراد با ناتواني در كشورهاي مورد مطالعه و بررسي‌ وضعيت حقوق افراد با انواع ناتواني در زمينه‌هاي آموزش و پرورش، به ‌كارگماري، دسترسي‌پذيري به خدمات و مناسب‌سازي فضاي زندگي‌ اجتماعي- شهري ارايه شده‌ است. كاركرد كشورهاي مورد مطالعه در اجراي اين قانون، نشان‌ دهنده‌ شكاف زيادي بين آن‌ها بود و هر يك از اين كشورها با چالش‌هاي ويژه‌اي در پيشبرد آن روبه‌رو هستند. نتيجه‎گيري: دستيابي به اهداف قانون حقوق افراد با انواع ناتواني، نه تنها نيازمند تصويب و اجراي قوانين و اصلاح ساختارها است، بلكه در گرو تغيير در نگرش‌هاي اجتماعي و فرهنگي براي پذيرش و احترام به كرامت انساني اين افراد نيز مي‌باشد تا همراه با بسترسازي‌هاي محيطي، مناسب‌سازي‌ برنامه‌هاي آموزشي- حرفه‌اي و مديريت بودجه و امكانات، موثر واقع شود.