نقد و بررسي مدل هاي علم ديني مبتني بر الگوهاي علم شناختي پساپوزيتيويستي

An Analysis and Criticism of models of religious science based on Cognitive Sciences Models of Post Positivism

در سال‌هاي اخير مدل‌هاي مختلفي براي توليد دانش ديني از سوي استادان و صاحب‌نظران دانشگاه و حوزه ارائه شده است. بين اين گروه، شمار درخور توجهي از نظريه‌پردازان، نقدها و ديدگاه‌هاي پساپوزيتيويستي درباره علم و فعاليت علمي را نقطه‌ عزيمت مناسبي براي حركت به سمت توليد علم ديني ديده‌اند. پساپوزيتيويسم بر پايه ديدگاه ما طيف متنوعي از نظريه‌ها را تشكيل مي‌دهد كه درباره مدعياتي همچون عينيت، بين‌الاذهانيت و عقلانيت ترديد كرده و به نوعي از نسبي‌گرايي گذر كرده‌اند كه يكي از تأثيرگذارترين نمونه‌ها را مي‌توان در نظريه پارادايم‌هاي كوهن مشاهده كرد. مدل‌هاي علم دينيِ يادشده در اين مقاله كه اساس كار خود را با پذيرفتن چنين ديدگاه‌هايي آغاز نموده‌اند، به جز نمونه علم مقدس نصر و ديدگاه زيباكلام، از يك سو به دليل پذيرفتن چنين ديدگاه‌هاي نسبي‌گرايانه و از سوي ديگر تمايل به مدعيات پوزيتيويستي با مشكلي اساسي مواجهاند. اين مشكل را مي‌توان ناتواني در سازگاري بين ادعاها و نتايج نظري دو پارادايمِ ناسازگار دانست.

Masters and Thinkers of University and Seminary offered different models for religious science production at later years. A large number of them claim post positivism's critique and conceptions about science and scientific activities is suitable to beginning point to religious science production. Post positivism consist of different theories that challenge objectivity, Intersubjectivity and rationality, and rolled toward relativism. Kuhn's Paradigms is one of effective models of Post Positivism. Mentioned models of religious science, except for Nasr's Holly Science and view of Zibakalam, are problematic and couldn’t offer convincing reply. The important defect is disability for adaptation between claims and theoretical outcomes of two different paradigm.