بررسي فرايند واژه‌سازي در زاد‌ المسافر ناصرخسرو

Study of verbiculture process in Naser Khosrow’s Zadolmosfer

در ميان آثار نثر ناصرخسرو، زاد المسافراز نظر موضوع و شيوه نگارش، از ارزش ويژه اي برخوردار است. ناصر خسرو در اين كتاب كه آن را بعد از سفرنامه نوشته است، براي تبيين مباحث فلسفي و پاسخ‌گويي به حكيمان ايران و فيلسوفان يونان، براي اصطلاحات فلسفي، برابرهاي زيبا قرار مي دهد. از اين نظر، بعد از كتاب هاي ترجمه‌شده از عربي مانند ترجمه تفسير طبري و تاريخ بلعمي كه به ضرورت ترجمه در آن ها معادل‌سازي صورت گرفته است ، اين كتاب در كنار كتاب هايي چون التفهيم و دانشنامه علايي جزو اولين آثار غير ترجمه اي محسوب مي شود كه به ضرورت موضوع به واژه سازي مي‌پردازد. اين جستار به الگوهاي واژه سازي درون متني در اين كتاب و تنوع آن مي‌پردازد كه به سبب آشنايي ناصرخسرو با ويژگي ها و امكانات زبان بوده است و شباهت آراي وي با نظريه هاي زبان‌شناسي جديد در باب زبان، گفتار و نوشتار، مويد آن است؛ به عبارت ديگر، جستار حاضر بر پايه آموزه‌هاي زبان‌شناختي، به بررسي فرايند واژه سازي در متن ادبي فلسفي زاد المسافر مي‌پردازد.

Among of prose works of Naser Khosrow, Zadolmosfer has special value, both for motif and writing method. He wrote this book after Safar Nameh and used the Persian fine equivalents for philosophical explanations and answer for sages and philosophers of Greece philosophical terms. This book along with the booklike AlTafhim and Daneshnamh‌e‌alaie, is the first work of non translational work that writer understood the need of verbiculture process . This article notices to patterns of verbiculture process in Naser Khosrow’s Zadolmosfer ,because of he was familiar with the features and facilities language and There are linguistic similarities between Naser Khosrow’s point of view and new linguistic theories about language, speech and text and this issues confirm his knowledge about language. This article tries to review Zadolmosfer base on linguistic learning.