بررسي زيبايي شناسي جزء 30 قرآن كريم بر اساس نظريه نظم عبد القاهر جرجاني

An Aesthetic Review of Juz' 30 of the Holy Qur'an based on Abdolghaher Jorjani's Theory

نظريه نظم از نظريات بنيادين بلاغي است كه از دو كتاب ارزشمند عبدالقاهر جرجاني؛ دلائل الاعجاز و اسرار البلاغه بر آمده است  مؤلفه هاي معنا شناسي تأمل برانگيزي با تكيه بر اين نظريه در زمينه هاي علوم قرآني و ادبيات و شعر پديدار گشته است. اين جستار مي‌كوشد به پرسش‌هايي نظير: جرجاني چگونه توانسته با پيوند ميان لفظ و معنا و تاكيد ويژه بر ساختار دروني كلام چنين نظريه اي را در اين گستره مطرح سازد؟ريشه هاي اصلي اين نظريه را در كجا مي‌توان جستجو كرد؟ و اين نظريه چه تاثيري بر ديدگاه زبان شناسان جديد بر جاي نهاده است؟باسخ دهد. دراين جستار پس از بررسي زيبايي شناسي و ابعاد و موضوعات وابسته به آن ، ارتباط زيبايي شناسي قرآن كريم در مقوله هاي اعجاز آن با نظريه نظم مورد بحث و كنكاش قرار خواهد گرفت و آياتي از سوره هاي جزء 30 در بافت و ساختار بياني طبق اين نظريه مورد واكاوي قرار مي گيرد. در ادامه زيبايي شناسي قرآني ابعاد آوايي، موضوعي، محتوايي موسيقي و غيره بر پايه ديدگاه جرجاني مورد ارزيابي قرار خواهد گرفت. از آن جايي كه جرجاني رويكردهاي اساسي عناصر مذكور را تنها در بافت و سياق دروني كلام كارآمد مي داند نه در مؤلفه هاي روساخت بلاغي، بنابراين زيبايي آيات  جزء 30 بر اساس اين نظريه از  بافت كلامي و تناسب سياق چينش حروف و كلمات حاصل مي گردد.

Construction theory is a fundamental theory in rhetoric, emerging from two invaluable books by Abdolghader Jorjani, namely, Dalāʾil alIʿjāz and Asrarul Balagha. This theory has produced thoughtprovoking semantic elements in Qur'anic sciences, literature and poetry.  The present study tried to answer questions such as the following ones: How Jorjani could through establishing coherence between words and meanings and his special emphasis on the inner structure of discourse introduce such a theory? Where can we trace the main origins of this theory? What influence has this theory had on modern linguists' views? This study, after taking a look at aesthetics and its associated themes, explored the correlation between Qur’anic aesthetics concerning its miracles with the theory of construction, and analyzed ayahs from Juz' 30 in their cotext and expression structure, based on this theory. Then, Qur'anic aesthetics in categories of phonetic, thematic, content, rhythmic aspects, were evaluated on the basis of the same theory. Because Jorjani holds that the basic approaches of the aforementioned elements are only effective in the cotext and the internal register of discourse, not in components of rhetoric surface structure, the result is the demonstration of the beauty of ayahs based on this theory in terms of cotext and the coordination in the arrangement of letters and words.