پاسخگويي دولت: جايگاه، اركان و پيش‌شرط‌‌ها

Government Accountability: Position, Dimensions and Preconditions

پاسخگويي به‌عنوان يكي از مؤلفه‌‌هاي حكمراني مطلوب همواره مورد توجه پژوهشگران حوزه حقوق عمومي و سياست بوده است. عليرغم توجه پژوهشگران حقوقي به مفهوم پاسخگويي، همچنان مفهوم پاسخگويي و اركان آن در هاله‌اي از ابهام قرار دارد و در مواردي اين مفهوم با مفاهيم مشابه خود خلط مي‌‌شود. اين نوشتار بر آن است كه با تعريف دموكراسي به هدف اصلي آن يعني تخصيص قدرت و تنظيم آن، به معناي پاسخگويي دست پيدا كند. پاسخگويي براساس اين تعريف از دو ركن مهم پاسخ دادن و اجبار تشكيل شده است كه دستيابي به هريك از اين اركان نيازمند دستيابي به پيش‌شرط‌‌هاي پاسخگويي، يعني شفافيت و حكومت قانون است. بي‌شك روشن ساختن جايگاه پاسخگويي در دموكراسي و حكمراني مطلوب در درك بهتر اين مفهوم راهگشا خواهد بود. با وجود اين، مقاله حاضر به دنبال مفهوم حداكثري و ايدئال پاسخگويي نيست و معتقد است مفهوم پاسخگويي امري مرتبه‌اي است كه ممكن است در مواردي مرتبه‌اي از آن وجود داشته باشد.

Accountability as an element of good governance has long been in the core attention of Public Law and Politics scholars. Despite this, the concept of accountability and its dimensions are ambiguous, and sometimes, there exists confusion. This article tries to achieve the concept of accountability through functional democracy according to its object(i.e. allocating power). According to this definition, accountability is a two dimensional concept and consists of “Answerability” and “Enforcement”: which achieving each of them needs two preconditions: transparency and rule of law.  Furthermore, even if one or two of them are missing, we may still legitimately speak of acts of accountability. Irrefutably clarifying the position of accountability in democracy and good governance can be useful for understanding this concept. Accountability is a concept with the emergence of which the concerns about limiting, control, monitoring and balancing the power can be fulfilled.