بررسي ريشه‌هاي معنايي درخت طوبي در منابع شيعي

در عصر صفوي با حاكميت نظام مفهومي جديد، عناصر پيشين هنري و معماري، پذيراي معاني و شكل‌هاي تازه‌اي شدند. يكي از نمودهاي اين دگرگوني معنايي، تغييراتي است كه در نماي شهري، شكل، سازه و آرايه‌هاي داخلي و خارجي گنبدهاي شاخص صفوي ايجاد شد. هانري استيرلن، با اشاره به دو گنبد شاخص مسجد جامع عباسي و مدرسه سلطاني اصفهان، آنها را نمادي از درخت طوبي مي‌داند كه در خط آسمان باغ‌شهر صفوي به نمايش در آمده‌اند. مقاله حاضر، به‌منزله مقدمه‌اي براي معناشناسي گنبدهاي شاخص صفوي، به بازشناسي مفهوم درخت طوبي در فرهنگ شيعي مي‌پردازد. بدين منظور، منابع اصلي كه سازنده جهان فكري و فرهنگي تشيع در عصر صفوي هستند، با روش توصيفي تحليلي بررسي خواهند شد. تحليل كيفي و مقايسه توصيفات و تفاسير منابع فوق، موجب ادراك معناي درخت طوبي در زمينه تاريخي خود و معرفي مشخصه‌هاي آن مي‌گردد. يافته‌ نهايي اين مقاله در پژوهش‌هاي آتي، زمينه فهم دقيق‌تر گنبدهاي شاخص صفوي را فراهم مي‌سازد.