تحليلي بر مناقشات مرزي ايران با عثماني و عراق در نوار مرزي ايلام

در عصر قاجاريه با وجود دولت مركزي، در بسياري از مناطق ايران خاندان‌هايي با تكيه بر ايل و تبار خويش به صورت ملوك‌الطوايفي بر مناطقي از ايران حاكميت داشتند كه در زمان جنگ و پرداخت ماليات، مطيع شاهان قاجار بوده و بيشتر مواقع هم‌چون حاكماني مستقل عمل مي‌كردند. واليان فيلي پشتكوه از جمله‌ اين خاندان‌ها بودند كه بر استان ايلام امروزي حاكميت داشتند و حدود سيصد سال از مرزهاي ايران در برابر تجاوز عثماني‌ها به دفاع پرداختند. پس از فروپاشي دولت عثماني در جنگ جهاني‌ اوّل، دولت عراق در مرزهاي غربي ايران تشكيل شد و مناقشات مرزي ايران و عثماني جاي خود را به مناقشات ايران و عراق داد كه تا آغاز جنگ تحميلي (31/6/1359) ادامه يافت. مقاله پيش‌رو با روش توصيفي – تحليلي و با بهره‌گيري از منابع در صدد بررسي و تحليل دلايل مناقشات مرزي ايران با عثماني و بعدها عراق در نوار مرزي ايلام است. نتايج پژوهش نشان مي‌دهد خودسري‌هاي حكام محلي دولت عثماني و مرزداران عراقي در دست‌درازي به خاك ايران، نياز كشاورزان عراق به آب رودخانه‌هاي مرزي، حضور اهالي ايلام در عراق و توسعه‌طلبي سران حزب بعث عراق براي تسلط بر برخي از نقاط مرزي، از عوامل اصلي بروز مناقشات مرزي اين دولت‌ها در مرزهاي ايلام بوده است.