در جست و جوي يك انديشه غاليانه بررسي روايت «سواء علي الناصب صلي ام زني» در منابع اماميه با تكيه بر رجال النجاشي

نجاشي رجالي بزرگ شيعه با وجود شيوه نگارشي كه در كتاب فهرست داشته، در پي معرفي محمد بن حسن بن شمون، سه روايت از او نقل كرده كه همگي مرتبط با مذهب و انديشه وي است. نجاشي محمد بن حسن را ابتدا واقفي و سپس غالي توصيف نموده و دو روايت نخست را به وضوح مرتبط با انديشه وقف او انتخاب كرده است. به نظرمي رسد روايت سوم را نيز با هدف معرفي انديشه اي شاخص از غاليان برگزيده است. از ديگر سو، محمد بن حسن بن شمون به اتفاق همه رجاليان دچار غلو بوده و روايات او نيز اين معنا را تاييد مي نمايد؛ چنان كه داوود بن كثير رقي _ كه محمد بن حسن روايت را با واسطه او اخذ كرده _ نيز متهم به غلو و حتي يكي از اركان جريان غاليان برشمرده شده است. افزون بر اين سند _ كه در هيچ يك از منابع اماميه نيز ذكر نشده _ مضمون روايت مذكور، «سَواءٌ عَلَي الناصِبِ صَلي ام زَنَي» با چهار سلسله سند _ كه وجه مشترك همه آنها حنان بن سديرِ واقفي مذهب است _ در برخي منابع حديثي نقل شده است، ليكن افزون بر اضطراب متني اين روايات، ارسال سندي و حتي فقدان سند، مجهول بودن سديف مكي و متهم بودن سهل بن زياد به غلو، احتمال غالي بودن حنان بن سدير _ كه ناقل مشترك اين روايت در اسناد مختلف است _ نيز تقويت مي گردد.