بررسي تطبيقي عنصر زمان و زمانمندي خطي و يادواره اي (مطالعه موردي: «بعد از ظهر سبز» و «دُومَه وَد حَامِد»)

روايت شناسي و به ويژه مقوله زمان در روايت از دانش هاي جديد نقد ادبي و روايي در چند دهه اخير است. ژرار ژنت فرانسوي موفق ترين نظريه پرداز زمان روايي است كه نظريه خويش را در سه قالب «نظم، تداوم و بسامد» مطرح كرده است. هم چنين ژوليوا كريستوا نيز بر اين عقيده است كه مي توان زمان داستان هاي روايي را با تحليل زمان روايي و زمان متن مورد بحث به دو گونه زمانمندي يادواره اي و خطي تقسيم كرد. در واقع زمانمندي خطي خصلتي دراماتيك و زمانمندي يادواره اي خصلتي روايي به متن مي دهد. اين پژوهش دو داستان كوتاه «بعد از ظهر سبز» از مصطفي مستور، داستان پرداز ايراني و «دُومَه ود حَامِد» از طيب صالح، رمان نويس نامدار سوداني را با هدف تبيين عنصر زمان و زمانمندي خطي و يادواره اي به روش توصيفي- تحليلي و رويكرد ادبيات تطبيقي بررسي كرده و نشان داده است كه اين دو اثر به دليل به كارگيري استرجاعات و پرش هاي زماني فراوان در چارچوب نظريه ژنت و زمانمندي خطي و يادواره اي قابل بررسي هستند، شاكله هاي روايي زمان و نيز نزديكي اين دو نظريه در باب زمان روايي (زمانمندي يادواره اي) و دراماتيك (خطي) در دو اثر تقريباً يكي است كه اين جستار تقرب و همگرايي اين دو داستان را به نظريه زمانمندي ژنت و زمانمندي يادواره اي كريستوا تبيين كرده است، با اين تفاوت كه متن داستان «دُومه ود حَامِد» خصلت روايي بيشتري با اين دو نظريه و به ويژه زمانمندي يادواره اي كريستوا دارد