معرفت، فنآوري و جامعۀ جديد: خوانش جامعه شناسي معرفت از جامعۀ پسا صنعتي و اطلاعاتي دنيل بل

Knowledge, Technology, & the New Society: A Perception, Based on Sociology of Knowledge, Through the Daniel Bell’s ideas of The Information & PostIndustrial Society

يكي از موضوعات در جامعه‌شناسي معرفت جديد، توجه به چگونگي روابط دو قلمرو معرفت و جامعه در ابعادي مانند علم، فناوري، سازمان‌ها و گروه‌هاي حرفه‌اي و مسائل اجتماعي آن‌ها در جامعه اطلاعاتي است. دنيل بل، به‌عنوان پيشگام نظريه‌پردازي، با انديشه‌هايش درمورد جامعه پساصنعتي و اطلاعاتي، چشم‌اندازها و مواضع معرفتي جديدي را پيش‌‌‌روي بازسازي جامعه‌شناسي معرفت قرار داده است. اين مقاله، با استفاده از روش اسنادي و با ارائه مدل تحليلي پيشنهادي، به واكاوي و ارزيابي آن بخش از ديدگاه‌‌‌هاي بل كه متضمن اشارت‌هايي براي جامعه‌شناسي معرفت جديد است، مي‌‌‌پردازد. در اين راستا، ضمن استخراج مدل تحليلي بل در تعريف جامعه و چگونگي كاربست مقوله زمان و پويايي در آن، عمق، درجه، سطح، هدف و عامل مسلط تعين، تحليل مي‌‌‌شود. درنتيجه، به‌نظر مي‌رسد با درنظرگرفتن اقتضائات روند جهاني‌شدن جامعه اطلاعاتي و درهم‌‌‌تنيدگي مناسبات سياسي و اقتصادي با مسئله قدرت، تحليل مسئله كانوني «تعين اجتماعي معرفت» در انديشه بل و ساير جامعه‌شناسان جامعه اطلاعاتي ايجاب مي‌كند تا روابط متقابل ميان جامعه و معرفت (علوم و فناوري‌هاي ارتباطي و اطلاعاتي) با توجه به تأثير متقابل علم و جامعه و همچنين ماهيت ساختاري يا عامليتي فناوري لحاظ شود.