توصيف و تحليل فرايندهاي واجي گويش دزفولي بر پايۀ چارچوب نظريۀ بهينگي

هدف از نگارش اين مقاله، توصيف و تحليل چند فرايند واجي پربسامد در گويش دزفولي و مقايسۀ آن‌ها با فارسي معيار در چارچوب نظريۀ بهينگي است كه در واج‌شناسي نظريه‌اي نوبنيان و يكي از رويكردهاي محدوديت بنياد است. تحقيق حاضر به شيوۀ توصيفي تحليلي انجام‌گرفته و در گردآوري نمونه‌ها و داده‌ها از روش ميداني استفاده‌شده است. بدين منظور، پانزده ساعت از مكالمۀ عادي گويشورانِ شركت‌كننده با ميانگين سني سي تا پنجاه‌وپنج سال، ضبط و سپس داده‌ها آوانويسي و دسته‌بندي‌شده است. از فعال‌ترين فرايندهاي موجود در اين گويش، فرايند هماهنگي واكه‌اي، ناهمگوني و حذف،  مورد مطالعه قرارگرفته است. در چارچوب اصول واج‌شناسي بهينگي، در قالب تعارض‌ها، محدوديت‌هاي نشان‌داري، به كشف روابط موجود بين آن‌ها پرداخته و به ترتيب در بهينه شدن و تعيين سلسله‌مراتب محدوديت‌هاي موجود در اين گويش مشخص‌شده است. نتايج به‌دست‌آمده حاكي از آن است كه، حداكثر محدوديت‌هاي نشان‌داري به‌صورت بهينه در گويش دزفولي ديده مي‌شود و در مقايسه با فارسي معيار، محدوديت‌هاي پايايي در سلسه‌مراتب محدوديت‌ها بر بقيۀ نمونه‌ها تسلط دارند. در اين گويش فرايندهاي حذف و همگوني داراي بيشترين بسامد است.