عوامل پيدايش آيات مستثنيات

Causes for the Appearance of the Verses (Āyas) of Exceptions

در لابه‌لاي كتاب‌هاي علوم قرآني و تفسير، پديده‌اي به‌نام «آيات مستثنيات» خودنمايي مي‌كند. وجود آيه يا آيات مدني در سوره‌اي مكّي و آيه يا آيات مكّي در سوره‌اي مدني، آيات مستثنيات گفته مي‌شود. اين پديده از هيچ پشتوانه نقلي برخوردار نيست و نخستين بار به‌صورت محدود در قرن دوم در تفسير «مقاتل‌بن سليمان» خودنمايي كرد. سپس در طول تاريخ تفسير بر تعداد آنها افزوده شد. سبب نزول جعلي، خلط ميان معناي لغوي و اصطلاحي برخي كلمات، تفسير نادرست برخي از فرازهاي آيات و خلط ميان معيارهاي شناخت مكّي و مدني بودن آيات، مهم‌ترين علّت‌هاي پيدايش آيات مستثنيات است. اين پژوهش به بيان علت‌هاي پيدايش آيات مستثنيات مي‌پردازد.