تحليل انتقادي فضايل اختصاصي عبدالله بن عباس در روايات

عبدالله بن عباس در منابع روايي و تاريخي، داراي فضايل خاص و برجسته اي شمرده شده كه هيچ يك از ياران پيامبر اسلام(ص) را ياراي رسيدن به آن ها نبوده است. ادعاي رويت جبرئيل از سوي وي، دعاي ويژه پيامبر اسلام(ص) در حق او ـ كه موجب مي شود سخنان ابن عباس در تفسير قرآن جايگاهي بلامنازع يابد ـ و القاب و مقامات ممتاز، از جمله اين فضايل است. اما توجه به زمينه هاي شكل گيري خلافت عباسيان و درگيري هاي آنان با علويان و تحليل روايات حاوي فضايل ابن عباس نشان مي دهد كه بني عباس براي مشروعيت بخشي به قيام و حكومت خويش، نياز به تقديس اجدادشان داشتند. چنين زمينه اي مي توانست در نشر فضايل برجسته براي عبدالله بن عباس، به عنوان يكي از حلقه هاي اصلي سلسله خلافت عباسي، نقش داشته باشد. از اين رو فضايل نقل شده براي ابن عباس با ترديد و تامل جدي روبه روست.