سه چهرهٔ يك پادشاه؛ گناهكار ، پيروزمند و نيك ، يا كوروشِ ديگر؟

يزدگرد يكُم. 399-420 ميلادي با دوري جستن از جنگ با امپراتوري روم كه خود سخت گرفتار شورش ها و آشفتگي هاي سياسي بود و پايان بخشيدن به پيگردها و آزارهاي گهگاه مسيحيان و يهوديان، هم بزرگان ايراني خواهنده جنگ با دشمن ديرينه ايران را به خشم آورد و هم آزردگي و ناخشنودي موبدان زردشتي را كه هيچگاه چشم ديدن بردباري مذهبي شهرياران ايران و گسترش فزاينده آموزه هاي مذهبي بيگانه در ايران را نداشتند. از اين رو، در سُنَت تاريخنگاري ساسانيان، كه بازتاب ديدگاه موبدان و بزرگان زردشتي است، گويا بيش تر در واكنش به بردباري و شكيبايي مذهبي يزدگرد با يهوديان و مسيحيان، او چهره فرمانروايي گناهكار، خشن و ستمگر به خود مي گيرد. گذشته از اين چهره زشت يزدگرد، دو چهره ديگر هم از او، در ادبيات يهودي و مسيحي، به چشم مي آيد. گزارش هاي يهودي كه از پيوند دوستانه يزدگرد با يهوديان سخن مي گويند، او را بسيار نيك خواه و هوادار يهوديان و همچون يك كوروش ديگر مي خوانند و مسيحيان همروزگار يزدگرد، او را فرمانروايي پيروزمند و نيك و همچون يك كنستانتين ديگر براي دنياي مسيحيت مي انگاشتند. در اين پژوهش، كوشش خواهد شد از ديدگاه زردشتيان، يهوديان و مسيحيان، به توصيف اين سه چهره يزدگرد و واكاوي ناسازگاري نگاه سُنَت ايراني با گزارش هاي يهودي و مسيحي درباره دوره فرمانروايي يزدگرد پرداخته شود.