اصحاب و شاگردان مفسر و قرآن پژوه امام جواد (ع) و امام هادي (ع) و امام عسكري (ع)

از جمله ابعاد رفيع زندگاني أئمّه معصومين (ع)، بعد فرهنگي آن است. اين بزرگواران هركدام در عصر خود فعاليت فرهنگي داشته، در مكتب خويش شاگرداني را تربيت كرده و علوم خود را توسط آنان منتشر ساخته اند؛ اما جوّ اجتماعي و سياسي حاكم بر روزگار آنان يكسان نبوده است. به طوري كه خلفاي عباسي از هرگونه اعمال فشار نسبت به امامان دريغ نمي كردند و اين محدوديت ها در عصر امام جواد (ع) و امام هادي (ع) و امام حسن عسكري (ع) در سامراء به اوج خود رسيد، به نحوي كه اين سه پيشواي بزرگ، با عمري كوتاه جام شهادت را نوشيدند: امام جواد (ع) در سن 25 سالگي، امام هادي (ع) در سن 41 سالگي و امام حسن عسكري (ع) در سن 28 سالگي؛ لذا گستره فعاليت ايشان، بسيار محدود بود و از اين حيث، تعداد پرورش يافتگان مكتب آنان نسبت به زمان امامين صادقين (ع) كاهش چشمگيري داشته است. در عين حال، در همان شرايط نامساعد، علاوه بر فعاليت هاي فرهنگي از طريق مناظرات، مكاتبات، پاسخ گويي به سؤالات و شبهات و تبيين بينش درست در برابر مكاتب كلامي منحرف، راويان و محدثان بزرگي از شيعه را تربيت كردند و علوم و معارف اسامي را به آنان آموزش دادند و بدين ترتيب، ميراث بزرگ فرهنگي را به نسل هاي بعدي منتقل كردند. در اين پژوهش، ما به معرفي تني چند از اصحاب و ياران مفسر و قرآن پژوه آن سه مرشد طريق حقانيت و آثار تفسيري و قرآن يشان مي پردازيم.