سيري در مراتب و جلوه هاي نظريه ولايت فقيه در انديشه شيعه

مسئله امامت و زعامت جامعه و ضرورت وجود حكومت اسلامي، يكي از بنيادي ترين اصول در انديشه سياسي شيعه قلمداد مي شود. در نگاه شيعي، امامت و ولايت از جمله مقولاتي است كه به حسب عناصر و مولفه هايي چون كليت، ذاتيت، دوام و ضرورت، گرچه به دو شكل متغاير، اما هر دو در يك راستا و اعم از عصر حضور معصوم عليه السلام و دوران غيبت ايشان متجلي مي گردد. در دوره اي با حضور امام معصوم عليه السلام به شكل امامت و ولايت بالاصاله ايشان در امامت نبي اسلام و پس از ايشان، امير مومنان و ائمه اطهار عليهم السلام و در دوران غيبت معصوم، به شكل نيابت فقيه جامع الشرايط ساختاربندي نظري مي گردد. اين مفروض اساسي حائز اهميت است كه مسئله ولايت فقيه بر سامانه زيست اجتماعي مسلمانان، از همان دوران اوليه عصر غيبت به صورت نظامي متعين در منظومه معرفتي فقهاي شيعه شكل گرفته، اما در هر برهه، به تناسب نحوه تعامل و ارتباط دستگاه فقاهت و سلطنت حاكمه، به صورتي بروز و ظهور يافته است. چنان كه در عصر امام خميني ره و با فراهم شدن كليه مقدمات موصِله ديگر مانند وحدت كلمه مردم در حمايت از گفتمان سياسي ايشان، تئوري ولايت فقيه در سعه حداكثري اين گفتمان، كه همان ولايت مطلقه انتصابي فقيه جامع الشرايط بود، تجلي پيدا كرد.