استعاره هاي طبيعت گرايي و تخيل ابن خلدوني

انسان ها از گذشته، بر حسب نوع بافتِ محيطي يا اقليمي و اجتماعي خود، ضمن استفاده عملي از موجودات بي جان و جاندار محيط خود، از قبيل جماد، گياه و حيوان، روابط و مناسبات خيالي و نمادين را نقش آفريني مي كردند. زمينه اصلي همه نظام سازي ها و مفهوم پردازي ها، فرهنگ و نهادهاي فرهنگي اند. انديشه طبع نگرانه مبتني بر اخلاط چندگانه و رابطه انسان با جماد، حيوان و گياه، در چارچوب بنيادي تر «انسان- طبيعت» قرار مي گيرد كه به مرور زمان، از دلالت هاي انضمامي به دلالت هاي انتزاعي و استعاري تبديل مي شوند. اين استعاره ها، نقش عمده اي در تخيل و گفتمان معرفتي ابن خلدون داشته اند. اين مقاله، با روش اسنادي، به استفاده از استعاره هاي طبيعت گرايانه در مبادي معرفتي گفتمان ابن خلدون مي پردازد. گرچه امروزه استعاره هاي طبيعت محوري و طبع نگرانه، در بين انديشمندان و متفكران اجتماعي، استعاره هاي مرده و غيرفعال محسوب مي شوند، اما مبادي و پيش فرض هاي معرفتي انديشه ابن خلدون را فراهم كرده است. او هم در تبيين جهان محسوسات و هم عالَم اجتماعي از استعاره هاي طبع گرايي سود جسته است.