بررسي تناسب معنايي آيات 19 تا 16 قيامت

از دير باز تناسب آيات 19 ـ 16 سوره قيامت با بقيه آيات سوره، توجه مفسران را به خود جلب كرده است. برخي آن را جمله معترضه دانسته اند و در سبك و سياق گفتاري، توجيه نموده اند، برخي ديگر تناسب تضاد يا تناسب وجود كلمه «عجل» در اين آيات و آيات پس از آن را مطرح نموده اند. به نظر نگارنده هيچ يك از اين توجيه ها صحيح نيست و صحيح تر آن است كه مضمون و ساختار سوره قيامت بر پايه واژه كانوني «جمع» شكل گرفته است. واژه «جمع» با مشتقات لفظي و معنوي خود كل سوره را تحت پوشش قرار داده است. مشتقات لفظي«جمع» با عبارت «لن نجمع»، «جُمع» و «جمعه» در آيات سوره بيان گرديده است و مشتقات متضمن معناي «جمع» در عبارت «المستقر»، «باسره»، «التفت» و «علقه» نهفته است. بنابراين كل سوره قيامت تجلي يكي از اسماء خداي متعال با عنوان اسم «جامع» است.