كاهش تلفات نشت آب در استخرهاي ذخيره با پوشش هاي ژئوممبران

Reduction of Water Seepage in Ponds of Water Storage with Linings of Geomembrane

در بخش كشاورزي مقدار زيادي آب از طريق كانال هاي انتقال و استخرهاي ذخيره از طريق نشت هدر مي رود. پوشش كانال ها و استخرهاي ذخيره آب، نقش مهمي در جلوگيري از هدر رفت آب دارند. در سال هاي اخير استفاده از پوشش هاي ژئوممبران در استخرهاي ذخيره آب استان سمنان رايج شده است. اين پژوهش به منظور مقايسه مقدار نشت آب از پوشش هاي ژئوممبران و سنگ و ملات ماسه سيمان (با رويه سيماني)، به صورت ميداني در شرق استان سمنان انجام شد. پس از جمع آوري اطلاعات لازم در مورد پروژه هاي اجراشده در منطقه، تعدادي از آن ها براي ارزيابي انتخاب شدند. براي اندازه گيري مقدار نشت از بدنه ها و كف استخرها از روش حوضچه اي و لوله هاي مرتبط استفاده شد. بر اساس نتايج نشت آب در استخرها با پوشش ژئوممبران از 5 / 4 تا 46 و به طور متوسط 25 ميلي متر در مترمربع در روز (025 / 0 مترمكعب در مترمربع در روز) مي باشد. در استخرهاي با پوشش سنگ و ملات و رويه سيمان، مقدار نشت آب از 5 / 74 تا 84 و به طور متوسط 80 ميلي متر در مترمربع در روز تعيين شد؛ يعني ميانگين نشت آب در پوشش هاي ژئوممبران تقريباً يك سوم تلفات در پوشش هاي سنگ و ملات با رويه سيماني مي باشد. بازديدهاي ميداني نشان داد، استخرهايي كه پوشش ژئوممبران در آن ها باكيفيت خوب اجراشده است، مقدار نشت بسيار كمتري داشته (20 درصد ميانگين) و نشت زياد آب بيشتر در پروژه هايي است كه توسط پيمانكاران كم تجربه اجرا گرديده و منجر به نشت زياد آب از محل اتصال لايه ها گرديده است. همچنين نتايج بررسي ها بيانگر اين است كه مدت زمان اجراي پوشش ژئوممبران در حدود 25 درصد زمان اجراي پوشش سنگ و ملات مي باشد. نتايج اين پژوهش در كل برتري پوشش هاي ژئوممبران را نسبت به پوشش سنگ و ملات با رويه سيمان نشان داد. بر اساس بررسي هاي انجام شده و نظر كارفرما يا بهره برداران، پيمانكاران و ناظرين پروژه ها، دلايل اصلي استقبال از پوشش هاي ژئوممبران افزايش سرعت كار، كاهش مدت زمان اجراي پروژه، هزينه هاي كمتر، دوام بيشتر و آب بندي بسيار خوب آن ها مي باشد.

A lot of water is wasting through the canals and ponds. The use of geosynthetic materials such as geomembrane liners، have been welcomed by farmers due to their low cost، rapid installation and low water seepage. In this research، seepage water lost in 7 ponds with HDPE geomembrane lined in Semnan province was studied. To determine water lost، ponding method was used. The results showed that in the pools that were lined with HDPE geomembrane، the amount of water seepage lost was 4.5 to 46 (meanly 25) mm/m2/day. Water seepage losses in the stone and cement of pools was 74.5 to 84 (meanly 80) mm/m2/day. So، water seepage in geomembrane lined pools in about 30% of ston-lined pools. Water seepage losses in Geomembrane lining، was 20 times less than ston-lined. High-speed، short implementation time، lower cost، greater durability and very good seal، are the most important reasons for accepting the Geomembrane covers. The biggest weakness of the Iranian Geomembranes plates was width low. Low width sheets، increased cost of the projects.