اصل صلاحيت شخصي مبتني بر تابعيت بزه ديده در قوانين كيفري ايران

The Passive Personality Principle and its Position in Iranian Criminal Law

مبناي پذيرش «اصل صلاحيت مبتني بر تابعيت بزه ديده»، «حمايت از اتباع بزه ديده» است كه بر پايه آن، دادگاه هاي كشور متبوع بزه ديده تحت شرايطي صلاحيت رسيدگي مي يابند. اصل مزبور در حقوق ايران، جز در برخي موارد، به عنوان يك اصل تعيين كننده اعمال قوانين كيفري مورد پذيرش قرار نگرفته بود. اين در حالي است كه بسياري از كشورهاي ديگر از ديرباز اين اصل را پذيرفته و هم اكنون نيز در نظام هاي حقوق داخلي و بين المللي استناد به آن در حال گسترش است. با عنايت به عدم مغايرت اين اصل با موازين شرعي و قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران و مشروعيت آن در سطح بين المللي، ماده (8) قانون مجازات اسلامي مصوب 1392 اصل مزبور را مورد پيش بيني قرار داده است كه گام موثري در حمايت از اتباع ايراني به شمار مي رود. بررسي ميزان تامين منافع اتباع ايراني از طريق پيش بيني اين اصل، جايگاه اين اصل در جدال با ساير اصول اعمال صلاحيت و نحوه تعامل اصل موصوف با ساير كشورهاي داراي صلاحيت، موضوعي است كه در اين مقاله به آن پرداخته شده است.

The basis of accepting the passive personality principle is to protect victimized nationals. In the face of special provisions and circumstances، his/her country has jurisdiction. This principle، in Iran law system، had been accepted in limited areas. While several countries have accepted this principle for a long time and referring to it is expanding in national and international law. This principle is not in conflict with Sharia rules and the onstitution of the Islamic Republic of Iran. Then، according to its legitimacy in international level، this principle has been legislated in Article 8 of Islamic Penal Code of Iran. It can be an effective measure to protect nationals. This study is considering how this principle can protect nationals' interests، the challenge of this principle with other principles and the way it interacts with other countries which have jurisdiction over the case