گويندگان ناشناس در نوبت ثالثه كشف الاسرار

نوبت ثالثة تفسير كشف­ الاسرار مجموعه­ اي از اقوال صوفيّه در تفسير قرآن است. بسياري از اين سخنان به «پير طريقت» يا عناوين كلي و نامشخص ديگر نسبت داده شده ­اند. پيش از اين تصور مي ­شد كه پير طريقت، فرد مشخصي است كه احتمالاً پيرِ معنويِ ميبدي هم بوده است. مسجع ­بودن برخي از اين عباراتِ منسوب به پير طريقت هم اين ظن را تقويت مي­ كرد كه اين عنوان، همه­ جا به خواجه ­عبدالله انصاري بر مي ­گردد تا آنجا كه برخي به دنبال استخراج تفسير خواجه عبدالله از ميان تفسير ميبدي و تخمين حجمِ احتماليِ آن بوده­ اند. بعدتر اين فرضيه مطرح شد كه اين پير طريقت­ ها به فرد خاصي برنمي ­گردد و گويندگان مختلفي دارد. اين مقاله هويّت برخي از اين گويندگان مجهول را شناسايي مي­ كند و پيشينة آن اقوال را در منابعِ پيش از ميبدي پي­ مي­ گيرد. با بررسيِ آمار گويندگانِ ناشناس در نوبت سوم، فرضية ديگري هم در اين باب مطرح مي ­شود كه ممكن است اساساً بسياري از اين پير طريقت­­ ها هيچ منبع و مرجعِ مشخصي نداشته باشند و احتمالاً خودِ ميبدي اين عنوان را به بسياري از عبارت­ ها كه الگوي مشخصي هم دارند، افزوده­ است.