ضوابط شروط ضمن قرارداد؛ مطالعه موردي: وجه التزام بانكي

The rules of conditions in term of contract Case study: penalty condition

يكي از معضلات نظام بانكي تأخير مشتريان در بازپرداخت ديون است. در بانكداري اسلامي به منظور حل اين مشكل از راهكار اشتراط وجه التزام در قراردادها استفاده مي‌شود؛ ولي اين شرط به دليل مشابهت با ربا و مخالفت با كتاب از جهت مشروعيت محل پرسش است و ميان پژوهشگران اختلاف نظر وجود دارد؛ موافقان بر اين باورند كه عنوان تحقق‌بخش اين شرط و وجه گرفتن مبلغ زياده، «تخلف» و «تقصير» مشتري است و نه «تمديد مهلت»؛ پس اين شرط با ربا مطابقت نداشته و طبق ادله شروط، لازم‌الوفاست. در پژوهش پيش رو كوشش شده با روش توصيفي و تحليلي بيان شود كه اولاً، ضابطه و حدود مخالفت با كتاب در شروط قراردادي چيست؟ ثانياً، آيا وجه التزام بانكي اين ضابطه را ندارد و در نتيجه مصداق شرط مخالف كتاب است يا نه؟ و تحت عموم قاعده شروط باقي مانده و لازم‌الوفاست؟ يافته اين پژوهش، ضمن حل يك مسئله مهم فقهي، گام مهمي در حل چالش وصول مطالبات بانكي خواهد بود.

One of the problems of the bankinig system is the delay in repaying debts. In order to solve this problem Islamic banks use penalty condition in term of contract. But this condition is questionable due to its similarity to Riba and disagreements among the researchers. Proponents belive that the title of the realization of this condition and giving excessive amount is offense and fault of the customer and not the extension of the deadline and therefore this condition is not consistent with the Riba and according to the proofs of the conditions is necessary. In this research by descriptive and analytical method stated that, firstly what are the terms and conditions of opposition of the Quran and Sunnah in the contractual terms? Secondly is penalty condition dose not have this rule and remains necessary? The result of this paper while solving a major jurisprudential issue will be an important step in solving the bank claims challenges.