عدالت پس از جنگ و مسئوليت حمايت از قربانيان مخاصمات مسلحانه

دكترين مسئوليت حمايت، كه در سال‌هاي اخير در گفتمان سازمان ملل متحد و به‌ويژه دبيركل ملل متحد به‌كرّات بدان اشاره شده، بيش از هر موضوعي به حوضة حقوق توسل به زور يا jus ad bellum ربط دارد؛ كه بر مسئوليت و تعهد جهاني براي حمايت از غير نظاميان با توسل به نيروي نظامي استوار است. توسل به زور در اين شرايط بايد با رعايت كامل منشور ملل متحد و حقوق بين‌الملل بشردوستانه يا jus in bello همراه و هدف اصلي آن برقراري عدالت و حاكميت قانون باشد. تئوري مسئوليت حمايت از ديدگاه كلاسيك جنگ عادلانه يا just war نشئت گرفته كه علاوه بر اين موارد شامل jus post bellum يا حقوق پس از مخاصمه نيز مي‌شود كه در دكترين جنگ عادلانه معنايي محدود دارد؛ ولي امروز در گفتمان مسئوليت حمايت و با تكيه بر اصول و موازين حقوق بين‌الملل بشر در قالب بازسازي و بازپروري متصور است و معنايي موسع دارد. مقالة ارائه‌شده با نگاهي تطبيقي به اصول jus post bellum در دوران جنگ عادلانه و اصل بازسازي در قالب نظرية مسئوليت درصدد است با تكيه بر موازين بين‌المللي حقوق بشر به تبيين مسئوليت و تعهد دولت و نيز مسئوليت و تعهد جامعة بين‌المللي در قبال قربانيان نقض jus in bello بپردازد. نگارنده بر اين باور است كه حمايت كامل از قربانيان جنگ، علاوه بر دولت يا گروه متخلف و دولت‌هاي حامي، بر عهدة دولت متبوع قربانيان است و همچنين جامعة بين‌المللي، مطابق نظرية مسئوليت حمايت و موازين بين‌المللي حقوق بشر، بايد از قربانيان مخاصمات مسلحانه حمايت كند.