پيشينة تاريخي ايزدبانو نيكه/ فرشتة بالدار: تداوم يك بن‌مايه از اشكانيان تا قاجار

The Historical Background of Nike the goddess/ the Winged Angel: Continuity of a Motif from Parthian to Qajar Era

اين مقاله براي درك مفهوم نقش‌ماية فرشتة بالدار، به بررسي سير تاريخي اين نقش‌‌ها پرداخته و تكامل و دگرگوني معنايي و تصويري آنها را در سير زماني ايران باستان تا قاجاريه مورد بررسي قرار داده است. در اين مقاله، بعد از بررسي نمونه‌هاي تصويري ايزدبانو نيكه در يونان و ايزدبانو ويكتوريا در روم، پيوستگي و حضور ايزدبانو نيكه/فرشتة بالدار در دوران اشكاني و ساساني نشان داده شده است. اين تحقيق مشخص كرده كه با ورود اسلام اين نقش‌مايه‌ها از نظر حذف شده‌اند، اما با آغاز نگارگري در ايران، استفادة دوباره از آنها رايج مي‌شود. بررسي‌هاي دقيق‌تر در دورة قاجار نشان داده كه گرچه نقوش فرشتة بالدار قاجاري برگرفته از همين نقش‌مايه‌هاي باستاني است و از نظر ظاهري و طرح كلي به الگوهاي تصويري باستاني آن شبيه‌اند، در كاربرد و آگاهي از مفهوم اصلي آن، تفاوت‌هايي دارند.

In order to understand the concept of the winged angel, this article examines the historical course of these roles and studies their conceptual and figurative evolution and transformation through a period from ancient Iran (Persia) up to the Qajar era. After examining Nike Goddess in Greece and Victoria Goddess in Rome, the Goddess of Winged Angel during the Parthian and Sasanian periods has been scrutinized in present paper. It has been determined that these elements have been eliminated with the arrival of Islam, however they reappeared when miniature restarted in Iran. More detailed studies about Qajar period show that although the Qajar winged angelic designs are derived from these ancient motifs and they are visually and schematically similar to the ancient patterns, they are different in terms of function and perception of original concept.