روابط اتابكان آذربايجان و گرجي ها در دوره حكمراني اتابك ابوبكر ايلدگزي (607- 587 ق./1210-1191م.)

Eldiguzid-Georgian Relations during the Rule of Attabak Abubakr Eldegizi

در اين مقاله، مناسبات سياسي - نظامي ميان پادشاهي باگراتيان گرجستان و اتابكان ايلدگزي ناحيه آذربايجان در دوره حكومت اتابك نصرت الدين ابوبكر بن محمد پهلوان (607- 587 ق./1210-1191م.)، بررسي مي شود. روابط حكومت اتابك آذربايجان و گرجي ها، پيوسته مبتني بر چرخه اي از تعامل و منازعه بود. پادشاهي گرجستان پس از آنكه اراضي گرجستان را يكپارچه از آنِ خود كرد، از ضعف و فتور سلاجقه عراق عجم و كشمكش هاي داخلي در ايالت آذربايجان بهره جست و در دوره حاكميت ملكه تامارا (609- 555 ق./ 1213– 1160 م.) در منطقه قفقاز و آذربايجان سياست توسعه طلبانه در پيش گرفت. همزمان با دست اندازي مكرر گرجيان بر ايالت آذربايجان، اتابك ابوبكر در راس حكومت اتابكان ايلدگزي قرار داشت. سوال اصلي اين است كه مهم ترين عوامل موثر بر روابط سياسي اتابكان آذربايجان با گرجي ها چه بود؟ بر پايه اين پژوهش، موقيعت بازرگاني و سوق الجيشي قفقاز، نقش بسيار مهمي را در دوره هاي تنش به دنبال داشت.

The cunent article studies the politico-military relations between the Goergian Bagratids and Azerbaijan Elduguzids during the rule of Atabak Nusrat-o-Din Abubakr ibn Mohammad Pahlavan (1191-1210). A constant cycle of interaction and conflict permeated the relations of Eldiguzids and the Georgians. Upon exercising consolidated control over the Georgian territories the Georgian Bagratids exploited on the decline and weakness of the Iraqi Seljuqs and domestic tunnoil in Azerbaijan, and spearheaded an expansionist policy in the Caucasus and Azerbaijan during the reign of Queen Tamar of Georgia (1160-1213). Concurrent with frequent Georgrian encroachments in the Azerbaijan state, Atabak Abubakr assumed leadership of the Eldiguzids. The main question of the research is: What were the most effective factors in shaping the political relations of Eldiguzids and Georgians? According to this research, the commercial and strategical status of the Caucasus played a pivotal role in the periods of tension.