سياست خارجي ايران در دوره نخست‌وزيري هويدا

Iran’s Foreign Relations During Prime ministry of Hoveyda

رفتار سياست خارجي، واكنشي به محرك‌هاي داخلي و خارجي است كه به‌صورت حلقه‌هاي يك زنجير با هم ارتباط دارند. به سبب متغيرهاي گوناگون و مؤثر در روند تصميم‌گيري، نمي‌توان رفتار سياست خارجي كشورها را به يكديگر تعميم داد. در تحليل تصميم‌هاي سياست خارجي ايران، از مدل پيش نظرية جيمز روزنا، به سبب توجه همزمان به دو سطح خرد و كلان بهره گرفته ‌شده است تا هم ساختارهاي داخلي مؤثر در تصميم‌گيري و هم تأثير متغير نظام بين‌الملل بر روند تصميم‌گيري‌ها بررسي و مشخص شود. بنابر اين پژوهش، تصميم‌ها در سياست خارجي ايران در دورة نخست‌وزيري اميرعباس هويدا، ميان ‌سال‌هاي 1356- 1343ش. بيشترين تأثير از آنِ متغير فرد و متغير نظام بين‌الملل بوده و متغير دولتي يا بوروكراتيك، متغير نقش و متغير اجتماعي كمترين تأثير را داشته‌اند.

Foreign policy behavior is shaped by reaction to internal and external stimuli which are interlined like a chain. There are various effective variables at play in the process of foreign policy decision-making, thus making it impossible to generalize a country’s foreign policy. James Rosenau’s pre-theory takes into account the micro and macro level which makes it suitable for analyzing Iran’s foreign policy decisions as it could offer a platform for studying internal structures and the international system affecting the decision-making process. The findings suggest Iranian foreign policy decision-making during Prime Ministry Hoveyda, the period 1964 to 1978, was heavily influenced by the individual and the international system variables, while the governmental, role and societal variables had the lowest impact on shaping the foreign policy in this period.